Rektus Diyastazı (Karın Kası Ayrılması) Tedavisi

Rektus diyastazı (karın kası ayrılması) nedir?

Karnın ön yüzünde, göğüs kafesinden kasığa uzanan iki şerit kas vardır. Bunlara rektus kasları denir. İki kas orta hatta, beyaz çizgi (linea alba) adı verilen sağlam bir bağ dokusuyla birbirine bağlanır. Bu bağ doku incelir ve genişlerse kaslar yanlara doğru açılır. Bu duruma rektus diyastazı, halk arasında karın kası ayrılması denir.

Avrupa Fıtık Derneği kılavuzu, iki kas arasındaki mesafenin 2 santimetreyi aşmasını diyastaz olarak tanımlar. Bu sınırın altındaki açıklık çoğu kişide normal kabul edilir. Ayrılma en sık göbeğin üstünde görülür, ancak göbek altına da uzanabilir.

Rektus kası ne işe yarar?

Rektus kası gövdeyi öne doğru büker ve yattığı yerden kalkmayı sağlar. Yan karın kaslarıyla birlikte karın içi organlara destek olur. Bel ve omurgayı öne doğru dengeler. Öksürme, ıkınma ve ağır kaldırma sırasında karın içi basıncın yönetilmesine katkıda bulunur. Orta hattaki bağ doku gevşediğinde bu destek zayıflayabilir.

Rektus diyastazı neden olur?

En önemli neden gebeliktir. Büyüyen rahim karın duvarını gerer ve hormonların etkisiyle bağ dokusu yumuşar. Gebeliğin son aylarında kadınların çoğunda bir miktar ayrılma olur. Doğumdan sonraki aylarda bu ayrılma çoğu kadında kendiliğinden azalır. Bir bölümünde ise kalıcı olur.

Riski artıran diğer durumlar şunlardır:

• Birden çok gebelik, ikiz gebelik ve kısa aralıklı doğumlar.
• Fazla kilo ve karın içi yağlanma.
• Hızlı kilo alıp verme.
• Kronik öksürük ve ıkınmaya yol açan kabızlık.
• Ağır yük kaldırma ve yanlış teknikle yapılan karın egzersizleri.
• Bağ dokusunun doğuştan gevşek olması.

Rektus diyastazı belirtileri nelerdir?

En tipik belirti, karın kaslarını kasınca orta hatta beliren uzunlamasına kabarıklıktır. Yattığı yerden doğrulurken karın ortası bir sırt gibi öne çıkar. Bazı kişiler orta hatta parmaklarını gömebildiği bir boşluk hisseder. Diğer yakınmalar şunlardır:

• Karın ortasında gevşeklik ve destek eksikliği hissi.
• Gövdeyi dengede tutmada güçlük; kılavuzlar bunu en önemli yakınmalardan biri sayar.
• Karnın görünümünden duyulan rahatsızlık.
• Bel ağrısı; bu ilişki çalışmalarda kesin değildir.
• Göbekte ya da göbek üstünde ağrılı küçük şişlik; eşlik eden fıtığı düşündürür.

Kendi kendine bakmak için sırt üstü uzanıp dizler bükülür. Baş ve omuzlar hafifçe kaldırılırken parmaklar göbeğin üstünde orta hatta bastırılır. Kasların arasında iki parmaktan geniş bir boşluk hissedilirse muayene önerilir.

Erkeklerde karın kası ayrılması

Rektus diyastazı yalnız kadınlarda görülmez. Erkeklerde çoğunlukla karın içi yağlanma ve kilo alımı zemininde gelişir. Ağır ağırlık çalışması ve kronik öksürük de katkıda bulunur. Erkekte diyastaz sık olarak göbek ya da üst karın fıtığıyla birliktedir. Bu nedenle erkekte orta hatta kabarıklık varsa fıtık mutlaka araştırılır.

Rektus diyastazı tehlikeli midir?

Rektus diyastazının kendisi tehlikeli değildir. Karın duvarında dar boyunlu bir delik olmadığı için bağırsak sıkışması beklenmez. Asıl sorun, yakınmalar ve eşlik eden fıtıklardır. Diyastazla birlikte görülen göbek fıtığı, her fıtık gibi sıkışabilir. Göbekte ağrılı, sertleşen ve içeri girmeyen bir şişlik olursa beklemeden başvurulur. Kusma ve gaz çıkaramama da acil belirtidir. Göbek fıtığının ayrıntıları göbek fıtığı sayfasında anlatılır.

Karın kası yırtılması ile karıştırılmamalı

Rektus kası yırtılması ayrı bir durumdur. Çoğunlukla sporda ani zorlanma ya da darbe sonrasında olur. Ani başlayan ağrı, şişlik ve morarma yapar. Dinlenme, soğuk uygulama ve kademeli fizyoterapi ile çoğu iyileşir. Kan sulandırıcı kullanan kişide kas içine kanama olabilir ve hekime başvurulmalıdır. Yırtılma, ne fıtık ne de diyastazdır.

Nasıl teşhis edilir?

Tanı çoğu hastada muayeneyle konur. Hekim, kaslar kasılırken orta hattaki açıklığı parmak genişliğiyle ölçer. Daha kesin ölçüm için ultrason kullanılır. Ultrason, eşlik eden küçük fıtıkları da gösterir. Büyük fıtık şüphesinde ve ameliyat planlamasında tomografi istenebilir. Karın duvarının diğer sorunları ve fıtık türleri ileri fıtık ve karın duvarı cerrahisi sayfasında bir arada anlatılır.

Muayenede yalnız mesafe ölçülmez. Ayrılmanın göbeğin üstünde mi altında mı olduğu ve ne kadar uzandığı da not edilir. Orta hattaki bağ dokunun gerginliği değerlendirilir. Kaslar kasıldığında dokunun sertleşip sertleşmediği, karın duvarının ne kadar destek verdiğini gösterir. Gövde dengesi, bel ağrısı ve idrar kaçırma gibi yakınmalar da sorulur. Bu bilgiler, egzersiz programının ve gerekirse ameliyat yönteminin seçilmesinde yol gösterir.

Gebelikte rektus diyastazı

Gebeliğin son aylarında karın kaslarının ayrılması doğal bir uyumdur. Bu dönemde ameliyat düşünülmez. Gebelikte de doğru teknikle yapılan egzersizler karın duvarını destekler. Ağır kaldırırken ve yattığı yerden kalkarken yan dönmek, orta hattaki yükü azaltır. Doğumdan sonra ilk haftalarda nefes ve pelvik taban egzersizleriyle başlanır. Program, doğum şekline ve iyileşmeye göre kademeli olarak ilerletilir.

Rektus diyastazı tedavisi ne sağlar?

Tedavinin amacı yakınmaları azaltmak ve karın duvarının işlevini güçlendirmektir. Egzersiz ve fizyoterapi, gövde dengesini ve karın kaslarının birlikte çalışmasını iyileştirir. Ameliyat, orta hattı onararak karın duvarına destek kazandırır ve eşlik eden fıtığı tedavi eder.

Bu sayfa estetik bir karın şekillendirmesini anlatmaz. Diyastaz onarımı kas ve bağ dokusu onarımıdır. Ameliyattan sonra karnın görünümü kişiden kişiye farklıdır ve tedavinin hedefi değildir. Fazla deri ve yağ dokusu, kas onarımıyla ortadan kalkmaz.

Estetik karın germe ile farkı

Karın germe (abdominoplasti), fazla deri ve yağ dokusunun çıkarıldığı bir plastik cerrahi ameliyatıdır. Bazı karın germe ameliyatlarında kas kılıfı da katlanır. Genel cerrahinin rektus diyastazı onarımı ise karın duvarının işlevine ve fıtığa odaklanır. Belirgin deri fazlalığı olan hastada iki ameliyatın birlikte planlanması gerekebilir. Bu karar plastik cerrahla birlikte verilir.

Kimlere önerilir?

Rektus diyastazı ameliyatsız düzelir mi?

Çoğu hastada evet, en azından belirgin ölçüde. Doğumdan sonraki ilk aylarda ayrılma kendiliğinden azalır. Düzenli ve doğru egzersiz bu toparlanmayı destekler. Kılavuzlar, ameliyattan önce fizyoterapinin denenmesini önerir.

Randomize çalışmaları birleştiren güncel bir analizde, yapılandırılmış egzersiz programı kaslar arasındaki mesafeyi azalttı. Doğumdan sonraki ilk üç ayda başlanan programlarda etki daha belirgindi. Ancak ölçülen işlev puanlarında anlamlı bir fark görülmedi. Bu nedenle egzersizin hedefi mesafeyi sıfırlamak değil, gövde dengesini ve yakınmaları iyileştirmektir.

Rektus diyastazı egzersizleri ve fizyoterapi

Egzersiz programı, birlikte çalışılan fizyoterapi birimiyle kişiye göre planlanır. Genel ilkeler şunlardır:

• Derin karın kasını (transversus) ve pelvik taban kaslarını birlikte çalıştıran egzersizler.
• Nefesle uyumlu, kontrollü hareketler.
• Gövde dengesini geliştiren kademeli çalışmalar.
• Programın ilk dönemde haftada birkaç gün, düzenli sürdürülmesi.

Programın ilk haftalarında bazı hareketlerden kaçınılır. Orta hatta kabarıklık yapan mekik ve ağır ağırlık kaldırma bunların başındadır. Kabarıklık yapmayan doğru teknik öğrenildikçe hareketler kademeli genişletilir. Karın korsesi kısa süreli destek olabilir, ancak ayrılmayı tedavi etmez.

Hangi doktora gidilir?

Karın kası ayrılması ve fıtık şüphesi için genel cerrahiye başvurulur. Genel cerrah, eşlik eden fıtığı araştırır ve ameliyat gerekip gerekmediğini değerlendirir. Doç. Dr. Tayfun Bişgin, karın duvarı ve fıtık cerrahisiyle ilgilenen bir genel cerrahtır. Egzersiz programı birlikte çalışılan fizyoterapi birimiyle yürütülür. Fazla deri sorunu olan hastada plastik cerrahi görüşü alınır.

Ameliyat kimlere önerilir?

Ameliyat şu durumlarda düşünülür:

• Diyastaza eşlik eden göbek ya da üst karın fıtığı.
• Düzenli fizyoterapiye rağmen süren ve günlük hayatı etkileyen yakınmalar.
• Gövde dengesinde belirgin güçlük ve karın duvarında destek kaybı.

Doğumdan sonra karın duvarının toparlanması için zaman tanınır. Bu süre çoğunlukla en az bir yıl olarak planlanır ve fizyoterapiyle değerlendirilir. Yeni gebelik planlayan kadında ameliyat ertelenir, çünkü gebelik onarımı yeniden zorlayabilir. Kilo vermesi gereken hastada önce kilo kontrolü hedeflenir.

Ameliyat gerekmeyen durumlar

Yakınma yapmayan ve fıtık eşlik etmeyen diyastaz ameliyat nedeni değildir. Yalnız görünüm kaygısı genel cerrahi onarımın gerekçesi sayılmaz. Bu hastalarda fizyoterapi ve izlem yeterlidir.

Rektus diyastazı ameliyatı nasıl yapılır?

Rektus diyastazı onarımı nedir?

Rektus diyastazı onarımında, birbirinden ayrılmış iki kas orta hatta yeniden yaklaştırılır. Bunun için genişlemiş bağ doku dikişlerle katlanır. Bu işleme plikasyon denir. Kılavuzlar, eşlik eden fıtık yoksa dikişle katlamayı önerir.

Eşlik eden fıtık varsa onarım yamayla desteklenir. Yama, karın duvarının katmanları arasına yerleştirilir ve tekrar riskini azaltır. Çok küçük göbek ya da üst karın fıtıklarında dikişle katlama yeterli olabilir. Yama türü fıtığın büyüklüğüne ve onarım tekniğine göre seçilir.

Hangi yöntemle yapılır?

Onarım açık, kapalı ya da robotik yöntemle yapılabilir. Kapalı yöntemlerde küçük kesilerden girilerek kasların arkasından ya da cilt altından çalışılır. Büyük bir orta hat kesisi gerekmez. Açık yöntem, aynı seansta deri fazlalığının da giderileceği hastalarda tercih edilebilir.

Hastanede robotik cerrahi sistemi bulunur ve Doç. Dr. Tayfun Bişgin uygun hastada orta hat onarımını robotik yöntemle yapar. Robotik sistem, kasların arkasındaki dar alanda hassas diseksiyona olanak tanır. Robotik yöntemin diğer kapalı yöntemlere üstünlüğü kanıtlanmış değildir. Yöntem hakkında bilgi robotik fıtık ameliyatı sayfasındadır. Kılavuzlar, tekniğin hasta ve cerrahın ortak kararıyla seçilmesini önerir.

Ameliyattan önce hazırlık

Muayene ve ultrasonla ayrılmanın genişliği ve uzunluğu ölçülür. Fıtık şüphesinde tomografi istenebilir. Sigara içen hastanın ameliyattan haftalar önce sigarayı bırakması istenir. Bu, yara sorunlarını azaltır. Şeker hastalığı ve kilo kontrolü düzenlenir. Ameliyat sabahı aç gelinir.

Ameliyat ne kadar sürer?

Ameliyat yönteme ve eşlik eden fıtığın büyüklüğüne göre 1,5-3 saat sürer. Genel anestezi uygulanır. Yatış çoğu hastada 1-2 gündür.

Sonuç ve sonrası

Hastanede ve evde ilk haftalar

Hasta ameliyat günü ya da ertesi sabah ayağa kaldırılır. Erken yürüyüş, damarlarda pıhtı ve akciğer sorunlarının önlenmesine yardımcı olur. Cilt altından çalışılan yöntemlerde birkaç gün dren kalabilir. Ağrı düzenli ağrı kesicilerle kontrol edilir.

Evde dikkat edilecekler şunlardır:

• İlk haftalarda yataktan yan dönerek kalkmak; doğrudan doğrulmamak.
• Altı hafta boyunca ağır yük kaldırmamak.
• Kabızlıktan korunmak; lifli beslenme ve yeterli su.
• Öksürürken ve hapşırırken karnı elle ya da yastıkla desteklemek.
• Cerrahın önerdiği süre boyunca karın korsesi kullanmak.

Günlük hayata dönüş ve egzersiz

Masa başı işe çoğu hastada 1-2 haftada dönülür. Araç kullanımı, ağrı kesici ihtiyacı azalıp ani frene rahatça basılabildiğinde başlar. Ağır kaldırma ve karın egzersizleri altı hafta ertelenir. Ardından fizyoterapi eşliğinde kademeli olarak başlanır. Kontroller 1. hafta, 1. ay ve 3. ayda yapılır.

Onarımın uzun süre dayanması için kilo korunur ve kabızlıktan kaçınılır. Ameliyattan sonraki gebelik orta hattı yeniden zorlayabilir. Bu nedenle gebelik planı ameliyattan önce konuşulur.

Riskler ve yan etkiler

Rektus diyastazı ameliyatının riskleri

Diyastaz onarımı planlı yapılan bir ameliyattır ve ciddi sorunlar seyrektir. Yine de her ameliyat gibi riskleri vardır:

• Cilt altında sıvı birikmesi (seroma); çoğu kendiliğinden ya da iğneyle boşaltılarak geçer.
• Kanama ve morarma.
• Yara enfeksiyonu; cilt altından çalışılan yöntemlerde daha sık görülebilir.
• Cilt altında sertlik ve uyuşukluk; çoğu aylar içinde azalır.
• Uzun süren ağrı; nadirdir.
• Ayrılmanın ya da fıtığın tekrarlaması.
• Yama kullanılan hastada nadiren yama enfeksiyonu.
• Bacak damarlarında pıhtı ve anestezinin genel riskleri.

Sigara, şeker hastalığı ve fazla kilo, yara sorunları ve tekrar riskini artırır. Bu nedenle bu etkenler ameliyattan önce düzenlenir. Ameliyatın sonucu ve olası riskler muayenede ayrıntılı olarak konuşulur.

Ayrılma tekrarlar mı?

Onarım çoğu hastada uzun süre dayanır. Yeni gebelik, belirgin kilo alımı ve ilk haftalarda ağır kaldırma tekrar riskini artırır. Tekrar eden ayrılmada önce fizyoterapi ve izlem uygulanır. Yakınma veren tekrarlarda yeniden onarım değerlendirilebilir.

Rektus diyastazı onarımı ücreti neye göre belirlenir?

Rektus diyastazı onarımı ücreti tek bir rakamla ifade edilemez. Ayrılmanın genişliği, eşlik eden fıtık, ameliyat yöntemi (açık, kapalı ya da robotik), yama gerekip gerekmediği, yatış süresi ve sigorta kapsamınız belirleyicidir. Size hangi yöntemin uygun olduğu muayeneden sonra belli olur. Ücret bilgisi de bu değerlendirme ve hekiminizle yapacağınız görüşmenin ardından netleşir.

Ücreti etkileyen faktörler

• Tedavi düzeyi: fizyoterapi programı ile ameliyat aynı kapsamda değildir.
• Eşlik eden göbek ya da üst karın fıtığının varlığı ve büyüklüğü.
• Ameliyat yöntemi: açık, kapalı ya da robotik.
• Yama gerekip gerekmediği.
• Ameliyattan önce gereken ultrason ya da tomografi.
• Hastanede kalış süresi ve kontrol sıklığı.

SGK ve özel sağlık sigortası kapsamı

Muayene ve tedavi SGK anlaşması kapsamında değildir. Özel sağlık sigortanızın kapsamı için hastanenin hasta hizmetleri birimiyle görüşebilirsiniz.

Sık sorulan sorular