J Poş Ameliyatı ve Poşit

J poş (ileal poş) nedir?

Kalın bağırsak ve rektum çıkarıldığında dışkının depolanacağı bir yer kalmaz. İnce bağırsağın son bölümü J harfi biçiminde katlanıp iki kol birbirine zımbalanarak bir torba oluşturulur. Bu torba, rektumun eski yerine indirilip makat kasının hemen üstüne bağlanır. Torba dışkıyı depolar, makat kası tutmayı sağlar ve hasta makattan dışkılar. Tıpta ileal poş-anal anastomoz denen bu yapı halk arasında J poş diye bilinir. Hastalığın genel çerçevesi inflamatuvar bağırsak hastalığı bölümünde anlatılır.

J poş hangi hastalıklarda yapılır?

En sık neden ülseratif kolittir. Kalın bağırsağın çıkarılma nedenleri ve kolektomi ülseratif kolit sayfasında anlatılır. İkinci neden, kalın bağırsakta yüzlerce polip gelişen ve kansere ilerleyen ailesel polipozistir. Seçilmiş bazı başka durumlarda da uygulanabilir. Crohn hastalığında poş genellikle yapılmaz; hastalık poşta tekrarlayabilir ve fistül gelişebilir.

Poş yerine başka seçenek var mı?

Kalıcı ileostomi, poşun tek alternatifidir ve birçok hasta için uygun bir seçenektir. İnce bağırsağın ucu karın duvarına ağızlaştırılır ve dışkı torbaya boşalır. Tek aşamada tamamlanır, poş sorunları yaşanmaz. Makat kası zayıf, ileri yaşta ya da poş istemeyen hastada tercih edilir. İki seçenek arasındaki fark bu sayfanın ilerleyen bölümünde tabloyla karşılaştırılır.

J poş ne sağlar?

Poşun temel kazanımı, kalıcı stoma olmadan makattan dışkılamanın korunmasıdır. Beden görünümü değişmez, torba taşınmaz. Hastaların çoğu iş, okul, spor ve sosyal yaşama döner. Ülseratif kolit hastasında kanlı ishal ve ilaç yükü sona erer; kalın bağırsak kanseri riski ortadan kalkar.

Sınırı açık söylemek gerekir. Poş, kalın bağırsağın yerini tam olarak tutmaz. Dışkı yumuşaktır, günlük dışkı sayısı kalın bağırsağı olan birinden fazladır ve tutma süresi daha kısadır. Hastaların bir bölümünde poşit gelişir. Küçük bir bölümünde poş yetmezliği nedeniyle kalıcı ileostomiye dönülür. Bu gerçekleri bilerek karar veren hasta, poşla yaşamı daha kolay öğrenir.

J poş kimlere yapılır, kimlere yapılmaz?

Poş kararı cerrah, gastroenteroloji ve hasta tarafından birlikte verilir. İlaç tedavisi, diyet ve atak kontrolü gastroenterolojinin işidir; Doç. Dr. Tayfun Bişgin ameliyat kararını ve ameliyatı üstlenir.

Poş için uygun hasta:

• Ülseratif kolit ya da ailesel polipozis nedeniyle kalın bağırsağı çıkarılacak olan hasta.
• Makat kası güçlü ve dışkı tutma işlevi sağlam hasta.
• Ameliyatın aşamalarını ve poşla yaşamı kabul eden hasta.
• Genel durumu birden fazla ameliyatı kaldırabilecek hasta.

Poşun önerilmediği durumlar:

• Crohn hastalığı ya da patolojide güçlü Crohn kuşkusu.
• Zayıf makat kası ve dışkı kaçırma.
• Makat çevresinde iyileşmeyen fistül ya da apse.
• Anal kanala yakın yerleşimli ve kasa yayılan rektum kanseri.
• İleri yaş ve ağır eşlik eden hastalık.
• Poş istemeyen ve ileostomiyi tercih eden hasta.

Ameliyat kararını etkileyen durumlar

Çocuk isteği olan kadın hastada karın içi yapışıklık gebe kalma olasılığını azaltabilir; bazı hastada poş aşaması doğumdan sonraya ertelenir. Kilo fazlalığı ince bağırsağın makata kadar indirilmesini zorlaştırabilir. Ameliyat öncesi kullanılan bazı ilaçlar birleşim hattı iyileşmesini etkileyebilir; zamanlama gastroenteroloji ile birlikte planlanır.

J poş ameliyatı nasıl yapılır?

Aşamalar

Poş ameliyatı çoğunlukla iki aşamada yapılır. İlk ameliyatta kalın bağırsak ve rektum çıkarılır, poş oluşturulur, makat kasına bağlanır ve birleşim hattını korumak için geçici bir ileostomi açılır. Birkaç ay sonra ikinci ameliyatla ileostomi kapatılır ve dışkı poştan geçmeye başlar. Acil kolektomi geçirmiş hastada üç aşama uygulanır: ilk ameliyatta yalnız kalın bağırsak çıkarılmıştır; ikinci ameliyatta rektum çıkarılır ve poş yapılır; üçüncü ameliyatta ileostomi kapatılır. Geçici ileostomi bakımı kolostomi ve ileostomi sayfasında anlatılır.

Poşun oluşturulması

Ameliyat genel anestezi altında ve çoğunlukla kapalı yöntemle yapılır. Doç. Dr. Tayfun Bişgin J poş ameliyatını kendisi yapar ve uygun hastada robotik yöntemle de uygular. Rektum, leğen kemiği içindeki sinirler korunarak çıkarılır. İnce bağırsağın son bölümü J biçiminde katlanır ve iki kol zımbalanarak torba oluşturulur. Torbanın makata gerilmeden ulaşması için bağırsağın damarları dikkatle serbestleştirilir. Poş anal kanalın hemen üstüne zımbayla ya da elle dikilerek bağlanır.

İleostominin kapatılması

İleostomi kapatılmadan önce poş, görüntüleme ve muayeneyle kontrol edilir; birleşim hattında kaçak ya da darlık olmadığı görülür. Kapatma ameliyatı stoma çevresindeki küçük bir kesiden yapılır ve çoğunlukla bir ile iki saat sürer. Kapatmadan sonra hasta ilk kez poşla dışkılamaya başlar.

Hastanede kalış

Poş aşamasında hastanede kalış çoğunlukla beş ile sekiz gündür. İleostomi kapatma aşamasında kalış daha kısadır. Stoma hemşiresi her aşamada hastaya eşlik eder.

Poşla yaşam ve dışkılama uyumu

İleostomi kapatıldıktan sonraki ilk haftalar uyum dönemidir. Dışkı sayısı yüksektir, gece dışkılama ve hafif sızıntı görülebilir. Aylar içinde poş genişler ve dışkıyı daha uzun süre tutar. Dışkılama düzeni çoğunlukla altı ile on iki ayda oturur. Hastaların çoğu gündüz birkaç kez ve gece bir kez yumuşak dışkılar.

Beslenme

Poşla beslenme deneme yoluyla kişiye göre oturur; tek bir yasak liste yoktur. Dışkıyı koyulaştıran gıdalar dışkı sayısını azaltır. Öğünlerin küçük ve düzenli olması, yatmadan birkaç saat önce yemeğin bitirilmesi gece dışkılamayı azaltır. Bol sıvı ve yeterli tuz alımı önemlidir; poşlu hastada su kaybı hızlı olabilir. Uzun dönem beslenme planı gerektiğinde diyetisyenle düzenlenir.

Makat çevresi cilt bakımı

Dışkı yumuşak ve sık olduğundan makat çevresi tahriş olabilir. Dışkılama sonrası suyla yıkama, yumuşak kurulama ve koruyucu bariyer krem cildi korur. Sert tuvalet kâğıdı ve parfümlü ıslak mendil kullanılmaz.

Kontrol ve uzun dönem izlem

İlk kontrol taburculuktan bir ile iki hafta sonra yapılır. İleostomi kapatıldıktan sonra poş muayenesi düzenli aralıklarla sürer. Poşun bağlandığı bölgede küçük bir rektum dokusu kaldığı için bu bölge endoskopiyle izlenir. Poş kontrolü (poşoskopi) hastanede yapılır. Belirti olmasa da düzenli kontrol, poşit ve darlığı erken yakalar.

J poş ile kalıcı ileostomi karşılaştırması

Parastomal fıtık ileri fıtık ve karın duvarı cerrahisi bölümünde anlatılır.

Riskler, poşit ve poş yetmezliği

Her büyük bağırsak ameliyatında kanama, yara enfeksiyonu, karın içi apse ve birleşim hattında kaçak görülebilir. Poş ameliyatında kaçak, leğen kemiği içinde apse ve fistüle yol açabilir; geçici ileostomi bu riski azaltır. Rektumun çıkarılması sırasında sinir zedelenmesi idrar ve cinsel işlevi etkileyebilir. Yapışıklığa bağlı bağırsak tıkanıklığı ve kesi fıtığı diğer olası sorunlardır.

Poşit (poş iltihabı)

Poşit, poşun iltihaplanmasıdır ve poşlu hastaların önemli bir bölümünde en az bir kez görülür. Dışkı sayısında ani artış, sıkışma, kanama, karın alt bölgesinde ağrı ve ateşle kendini gösterir. Tanı poşun endoskopiyle görülmesi ve biyopsiyle konur. Çoğu atak kısa bir tedaviyle geriler. Tekrarlayan ya da süregen poşit gastroenteroloji ile birlikte yönetilir; ilaç tedavisi gastroenterolojinin işidir. Poşun hemen üstündeki ince bağırsak bölümünde de iltihap gelişebilir; bu durumda Crohn olasılığı yeniden değerlendirilir.

Diğer poş sorunları

Poşun bağlandığı yerde kalan küçük rektum dokusunda iltihap sürebilir; bu durum poşitle karışır ve ayrı tedavi edilir. Birleşim hattında darlık gelişebilir ve çoğunlukla genişletmeyle açılır. Belirgin iltihap olmadan dışkı sayısının yüksek kalması işlevsel bir sorundur ve beslenme ile ilaç düzenlemesiyle yönetilir.

Poş yetmezliği

Hastaların küçük bir bölümünde süregen poşit, kaçak, fistül, darlık ya da işlev bozukluğu nedeniyle poş görevini yapamaz hale gelir. Buna poş yetmezliği denir. Bazı hastada poş onarılır ya da yeniden yapılır. Onarımın mümkün olmadığı hastada poş çıkarılır ve kalıcı ileostomi oluşturulur. Bu karar hasta, cerrah ve gastroenteroloji tarafından birlikte verilir.

J poş ameliyatı ücreti neye göre belirlenir?

J poş ameliyatı ücreti tek bir rakamla ifade edilemez. Aşama sayısı, her aşamanın yatış süresi, yöntem (açık, kapalı ya da robotik), stoma malzemeleri ve sigorta kapsamınız belirleyicidir. Poş, iki ya da üç ayrı ameliyat ve yatış demektir. Size hangi planın uygun olduğu muayene ve değerlendirmeden sonra belli olur; ücret bilgisi de bu değerlendirme ve hekiminizle yapacağınız görüşmenin ardından netleşir.

Ücreti etkileyen faktörler

• Ameliyatın iki ya da üç aşamalı planlanması.
• Her aşamanın yatış süresi.
• Ameliyat yöntemi: açık, kapalı ya da robotik.
• Geçici ileostomi döneminde stoma hemşiresi izlemi ve malzemeler.
• İleostomi kapatılmadan önce gereken poş görüntülemesi.
• Ameliyattan önce gereken kolonoskopi ve tetkikler.
• Poşit ya da darlık gelişirse gereken endoskopi ve ek işlemler.

SGK ve özel sağlık sigortası kapsamı

Muayene ve tedavi SGK anlaşması kapsamında değildir. Özel sağlık sigortanızın kapsamı için hastanenin hasta hizmetleri birimiyle görüşebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

J poş ve poşit hakkında hastaların en sık sorduğu sorular aşağıda yanıtlanmıştır. Sorunuzun yanıtı burada yoksa muayene sırasında hekiminize sorabilirsiniz.