Anal HPV PCR (HPV DNA) Testi

Anal HPV PCR testi nedir?

HPV, cilt ve mukoza hücrelerine yerleşen çok yaygın bir virüstür. Cinsel yaşamı olan kişilerin çoğu hayatlarının bir döneminde bu virüsle karşılaşır. Enfeksiyonların büyük bölümü bir iki yıl içinde bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden temizlenir. Virüs bazı kişilerde ise yıllarca kalabilir.

PCR, polimeraz zincir reaksiyonu demektir. Bu yöntem örnekteki çok küçük miktarda genetik materyali çoğaltarak görünür hale getirir. Böylece makatta HPV olup olmadığı ve hangi tipin bulunduğu anlaşılır. Testin halk arasındaki adları HPV DNA testi, makattan HPV testi ya da HPV PCR testidir.

HPV tipleri neden önemlidir?

HPV'nin yüzden fazla tipi vardır. Bunlar kabaca iki gruba ayrılır:

• Düşük riskli tipler: en sık tip 6 ve 11'dir. Siğil yaparlar, kanser yapmaları beklenmez.
• Yüksek riskli tipler: en sık tip 16, ardından tip 18'dir. Uzun süre kaldıklarında hücre değişikliğine yol açabilirler.

Makat kanseri olarak bilinen anal kanserin büyük bölümü yüksek riskli HPV ile ilişkilidir. Bu ilişkiyi ve korunma yollarını anal HPV ve anal kanser sayfasında ayrıntılı bulabilirsiniz. PCR testi çoğu zaman yüksek riskli tipleri hedefler. Hastanede kullanılan test tip 16 ve 18'i ayrıca bildirir.

PCR testi ile smear arasındaki fark

İki test aynı örnekleme yöntemiyle alınır, ama farklı sorulara yanıt verir. PCR testi virüsün varlığını arar. Smear ise hücrelerin mikroskopta nasıl göründüğüne bakar. Yani biri "virüs var mı?", diğeri "hücrelerde değişiklik var mı?" sorusunu yanıtlar.

Smear testinin ayrıntıları için anal smear sayfasına bakabilirsiniz. İki test çoğu zaman birlikte kullanılır. Böylece birinin zayıf yönünü diğeri tamamlar.

Laboratuvarda ne yapılır?

Tüpteki sıvıdan önce hücrelerin genetik materyali ayrılır. Ardından HPV'ye özgü bölgeler özel bir cihazda defalarca çoğaltılır. Örnekte virüs varsa bu çoğaltma sırasında sinyal oluşur ve cihaz bunu kaydeder. Bazı testler virüsün genetik materyalini, bazıları ise virüsün aktif çalıştığını gösteren ürünlerini arar. Hangi testin kullanılacağı laboratuvara göre değişir.

Tanı testi değil, tarama testidir

PCR testi kanser tanısı koymaz. Hücre değişikliğinin kesin derecesini de göstermez. Bunun için yüksek çözünürlüklü anoskopi ile şüpheli alandan biyopsi gerekir. PCR, kimin daha yakından incelenmesi gerektiğini seçmeye yardım eder.

Test ne sağlar?

Anal kanser genel nüfusta nadirdir. Ancak bazı gruplarda belirgin biçimde daha sık görülür. Bu kanser, rahim ağzı kanserine benzer şekilde, yıllar içinde ilerleyen bir ön değişiklik döneminden geçer. Bu döneme yüksek dereceli hücre değişikliği (HSIL) denir. Erken yakalanan değişiklik tedavi edilebilir.

HPV PCR testi bu yolun ilk basamaklarından biridir. Negatif sonuç, test anında makatta yüksek riskli virüs bulunmadığını gösterir. Bu durumda yakın dönemde ciddi bir hücre değişikliği olasılığı düşüktür. Pozitif sonuç ise daha yakın izlem gerektiğini söyler.

HPV virüsü hangi testle belli olur?

Makattaki HPV, makattan alınan örnekte yapılan PCR testiyle belli olur. Siğil varsa görünümü de virüsü düşündürür. Ancak siğil yapan tipler ile hücre değişikliği yapan tipler farklıdır. Siğili olmayan bir kişide de yüksek riskli HPV bulunabilir. Bu yüzden görünüm tek başına yeterli değildir.

Testin sınırları

HPV testi tek başına her şeyi söylemez. Bazı gruplarda makatta HPV taşıyıcılığı çok yaygındır. Erkeklerle ilişkiye giren erkeklerde ve HIV ile yaşayan kişilerde pozitif sonuç sık çıkar. Bu gruplarda pozitif sonucun önemli bir kısmı ciddi bir değişiklikle ilişkili değildir. Büyük bir meta-analiz de bu durumu göstermiştir: yüksek riskli HPV testinin duyarlılığı yüksek, seçiciliği ise sınırlıdır. Tip 16'nın ayrıca bildirilmesi seçiciliği artırır.

Kimlere önerilir?

Uluslararası Anal Neoplazi Derneği'nin (IANS) 2024 uzlaşı kılavuzu, anal kanser taramasını riski yüksek gruplar için önerir. Tarama, risk grubuna göre belirlenen yaştan itibaren başlar. Başlıca gruplar şunlardır:

• HIV ile yaşayan kişiler.
• Erkeklerle ilişkiye giren erkekler ve trans kadınlar.
• Organ nakli olmuş kişiler.
• Vulvada yüksek dereceli değişiklik ya da kanser öyküsü olan kadınlar.
• Rahim ağzında ya da vajinada yüksek dereceli değişiklik ya da kanser öyküsü olan kadınlar.

Bağışıklığı uzun süre baskılanan başka kişiler de hekim değerlendirmesiyle taramaya alınabilir. Anal kanser sıklığını risk gruplarına göre karşılaştıran bir meta-analiz, en yüksek riskin HIV ile yaşayan erkeklerle ilişkiye giren erkeklerde olduğunu göstermiştir. Taramanın tüm basamakları anal HPV taraması sayfasında anlatılır.

HPV hangi tahlilde çıkar, makatta HPV çıkar mı?

Evet, makatta HPV çıkabilir ve makattan alınan örnekte gösterilebilir. HPV rutin kan tahlilinde ya da idrar tahlilinde çıkmaz. Hangi bölgede araştırılıyorsa örnek o bölgeden alınır. Makat için makat kanalından, rahim ağzı için rahim ağzından örnek gerekir.

Erkeklerde HPV testi

Erkekler için genel nüfusta önerilen bir HPV tarama testi yoktur. Penis ya da idrar yolundan rutin HPV testi bugün için tarama amacıyla kullanılmaz. Risk grubundaki erkeklerde ise makattan örnek alınarak anal HPV testi yapılabilir. Karar yaşınıza, risk grubunuza ve muayene bulgularınıza göre verilir.

Kadınlarda HPV testi nasıl yapılır?

Kadınlarda en bilinen HPV testi rahim ağzı taramasıdır. Bu tarama jinekolojinin konusudur. Rahim ağzındaki HPV sonucu makattaki durumu tek başına göstermez. Risk grubundaki kadınlarda makattan ayrı bir örnek alınır.

Belirtiniz varsa tarama değil, muayene gerekir

Makatta kanama, ele gelen sertlik, iyileşmeyen yara ya da süren ağrı tarama konusu değildir. Bu belirtiler basur gibi sık görülen durumlardan kaynaklanabilir. Yine de bunların muayeneyle değerlendirilmesi gerekir. Bu durumda HPV testini beklemeden doğrudan muayene ve gerekirse biyopsi planlanır.

Testi hangi hekim değerlendirir?

Makat kanalı hastalıkları genel cerrahi ve kolorektal cerrahinin alanıdır. İzmir merkezli ekibimizde anal HPV değerlendirmesi Doç. Dr. Tayfun Bişgin ile planlanır. Örneği muayene sırasında hekim kendisi alır. Sonuç, gerekirse yüksek çözünürlüklü anoskopi ve biyopsiyle aynı ekip içinde izlenir. Randevu için 444 3 545 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Makattan HPV testi nasıl yapılır?

Hazırlık

Testten önceki 24 saat içinde şunlardan kaçınmanız istenir:

• Makattan ilişki.
• Lavman ya da makat içi yıkama.
• Makat içine krem, jel ya da fitil uygulanması.

Bunlar örnekteki hücre ve virüs miktarını azaltabilir. Aç kalmanız gerekmez. Adet döneminde olmak makattan örnek almaya engel değildir. Kullandığınız ilaçları bırakmanız gerekmez.

Test adım adım

Örnek muayene sırasında alınır. İşlem özel bir odada ve mahremiyetiniz korunarak yapılır.

1. Sol yanınıza, dizleriniz karnınıza doğru çekili olarak yatarsınız.
2. Makat çevresinin cildi gözle incelenir.
3. Suyla ıslatılmış, sentetik uçlu ince bir çubuk makat kanalına birkaç santimetre sokulur.
4. Çubuk kanal duvarına hafifçe değecek şekilde döndürülerek yavaşça çıkarılır.
5. Çubuk ucu sıvı içeren bir tüpe konur ve tüp laboratuvara gönderilir.
6. Örnek alındıktan sonra parmakla makat muayenesi yapılır.

Örnek için kayganlaştırıcı jel kullanılmaz, çünkü jel sonucu etkileyebilir. Parmak muayenesi bu yüzden örnekten sonra yapılır. Bütün işlem genellikle birkaç dakika sürer.

Smear ile aynı anda alınabilir mi?

Evet. Çoğu zaman aynı muayenede hem smear hem de HPV testi için örnek alınır. Bazı laboratuvarlar iki testi aynı tüpten çalışabilir. Hangi testlerin isteneceği risk grubunuza ve önceki sonuçlarınıza göre belirlenir.

Ne hissedersiniz?

Çubuk girerken kısa süren bir baskı ya da tuvalete gitme hissi olabilir. Çoğu kişi testi katlanılabilir bulur. Uyuşturma gerekmez. Rahatsızlık hissederseniz söyleyebilirsiniz; işlem durdurulabilir.

Sonuç ve sonrası

Testten hemen sonra günlük yaşamınıza dönebilirsiniz. Nadiren tuvalet kâğıdında çok az kan görülebilir. Bu genellikle aynı gün kendiliğinden durur. Sonuç laboratuvara göre yaklaşık bir iki haftada çıkar.

HPV PCR negatif ne demek?

Negatif sonuç, test anında makattan alınan örnekte aranan HPV tiplerinin bulunmadığını gösterir. Bu güven veren bir sonuçtur. Ancak ileride yeni bir enfeksiyon geçirilebileceği anlamına da gelir. Tekrar aralığı risk grubunuza göre belirlenir. Negatif sonuçta bu aralık genellikle uzar.

HPV PCR pozitif ne demek?

Pozitif sonuç makatta HPV bulunduğunu gösterir. Bu bir kanser tanısı değildir. Çoğu enfeksiyon kendiliğinden temizlenir. Sonucun anlamı saptanan tipe ve diğer bulgulara göre değişir:

• Yalnız düşük riskli tip saptandıysa: siğil açısından muayene edilir, kanser riski açısından ek bir adım gerekmez.
• Yüksek riskli tip saptandıysa: smear sonucuna bakılır ya da smear alınır.
• Tip 16 saptandıysa: çoğu durumda doğrudan yüksek çözünürlüklü anoskopi önerilir.
• Smear'da da anormallik varsa: yüksek çözünürlüklü anoskopi ve hedefli biyopsi planlanır.

Kullanılan teste göre sonuç bazen yalnız "yüksek riskli HPV var ya da yok" biçiminde gelir. Bazen de tip adlarıyla birlikte bildirilir. Hekiminiz raporu bu ayrıntıya göre yorumlar.

HPV DNA testi pozitif çıkarsa ne olur?

Sizi bekleyen adım çoğu zaman daha yakından bakmaktır. Bu inceleme yüksek çözünürlüklü anoskopi (HRA) ile yapılır. Hastanemizde yüksek çözünürlüklü anoskop bulunur. Bu işlemde makat kanalı büyütülerek incelenir. Sirke çözeltisiyle belirginleşen şüpheli alanlardan küçük biyopsiler alınır. Biyopsi sonucuna göre tedavi ya da izlem planlanır.

Takip nasıl planlanır?

Takip planı tek bir sonuca göre değil, bulguların bütününe göre yapılır. Hekiminiz yaşınızı, risk grubunuzu ve önceki test sonuçlarınızı birlikte değerlendirir. HIV ile yaşayan kişilerde bağışıklık durumu da hesaba katılır. Yüksek riskli HPV'nin uzun süre kalıcı olması, izlemin sıklaşması için bir nedendir. Virüsün bir sonraki testte kaybolması ise güven verir.

İzlem sırasında yeni bir belirti ortaya çıkabilir. Makatta ele gelen bir kabarıklık, kanama ya da iyileşmeyen yara fark ederseniz kontrol tarihini beklemeyin. Bu durumda muayene öne alınır. Siğil yapan tipler saptanmışsa makat çevresi ve kanal içi siğil açısından da incelenir.

Virüsü yok eden bir ilaç var mı?

HPV'yi vücuttan atan bir ilaç yoktur. Tedavi edilen, virüsün yol açtığı siğil ya da hücre değişikliğidir. Bu yüzden pozitif sonuç tek başına bir tedavi gerektirmez. Sigarayı bırakmak, virüsün temizlenmesine ve bağışıklığın güçlenmesine yardımcı olur. HIV ile yaşayan kişilerde düzenli tedavi de aynı yönde etki eder.

Partner ve aşı konusu

Pozitif sonuç, virüsün yakın zamanda bulaştığı anlamına gelmez. HPV yıllarca sessiz kalabilir ve ne zaman bulaştığı çoğu zaman bilinemez. Partnerinizin ayrıca test olması rutin olarak önerilmez; belirtisi varsa bir hekime görünmesi yeterlidir. HPV aşısı uygun yaş gruplarında önerilir. Aşı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez. Uygun olup olmadığınızı hekiminizle konuşabilirsiniz.

Riskler ve yan etkiler

HPV PCR testi düşük riskli bir işlemdir. İğne, kesi ya da ilaç kullanılmaz. En sık görülen durum, örnek alınırken kısa süren rahatsızlık hissidir. Testten sonra makatta birkaç saat hafif hassasiyet olabilir. Basuru olan kişilerde tuvalet kâğıdında az miktarda kan görülebilir.

Testin asıl sınırı yanlış yorumlanma olasılığıdır. Örnek yetersiz kalırsa sonuç verilemeyebilir ve örnek tekrar alınır. Pozitif sonuç gereksiz kaygıya yol açabilir. Bu yüzden sonuç her zaman hekimle, diğer bulgularla birlikte değerlendirilir.

Kaygı ve mahremiyet

Makattan test olmak birçok kişiye utandırıcı gelebilir. Bu çok doğal bir duygudur. HPV, cinsel yaşamı olan herkesin karşılaşabileceği bir virüstür ve bir yargı konusu değildir. Ekibimiz her adımı önceden açıklar. Sorularınızı rahatça sorabilirsiniz.

Sonucun yanıltıcı olabileceği durumlar

• Testten kısa süre önce ilişki, lavman ya da makat içi krem kullanımı.
• Örnek alınırken kayganlaştırıcı jel kullanılması.
• Örnekte yeterli hücre bulunmaması.
• Enfeksiyonun çok yeni olması ve virüs miktarının düşük kalması.

Bu durumlarda test bir süre sonra tekrarlanabilir.

Anal HPV PCR testi ücreti neye göre belirlenir?

Anal HPV PCR testi ücreti tek bir rakamla ifade edilemez. Kullanılan test türü, tiplendirme yapılıp yapılmadığı, aynı seansta smear alınıp alınmadığı, gerekirse eklenen anoskopi ve biyopsi ile sigorta kapsamınız belirleyicidir. Size hangi testlerin uygun olduğu muayeneden sonra belli olur; ücret bilgisi de bu değerlendirme ve hekiminizle yapacağınız görüşmenin ardından netleşir.

Ücreti etkileyen faktörler

• Testin yalnız yüksek riskli HPV'yi mi, yoksa tipleri ayrı ayrı mı gösterdiği.
• Aynı muayenede smear örneği alınıp alınmadığı.
• Sonuca göre yüksek çözünürlüklü anoskopi ve biyopsi gerekip gerekmediği.
• Biyopsi örneklerinin patoloji incelemesi.
• Sonucun değerlendirildiği kontrol muayenesi.

SGK ve özel sağlık sigortası kapsamı

Muayene ve tedavi SGK anlaşması kapsamında değildir. Özel sağlık sigortanızın kapsamı için hastanenin hasta hizmetleri birimiyle görüşebilirsiniz.

Sık sorulan sorular