Hidradenit (Köpek Memesi) Tedavisi

Hidradenit (köpek memesi) nedir?

Hidradenit, kıl köklerinin tıkanıp çevresindeki ter bezleriyle birlikte iltihaplanmasıyla başlayan, tekrarlayan ve ilerleyici bir cilt hastalığıdır. Halk arasında köpek memesi, ter bezi iltihabı ya da kasıkta/koltuk altında çıban diye anılır; tıp dilinde hidradenitis suppurativa ya da akne inversa adıyla geçer. Hastalık bir enfeksiyon değildir; iltihap tıkanmayla başlar, mikroplar sonradan yerleşir. Makat çevresi ve kalça tutulumu sık olduğundan ve tedavisi cerrahi gerektirdiğinden proktoloji bölümünde ele alınır.

Neden olur?

• Kıl kökünün tıkanması: hastalığın başlangıç noktasıdır
• Sigara: hastaların büyük bölümü sigara kullanır ve bırakmak atakları azaltır
• Fazla kilo: kıvrım bölgelerinde sürtünme ve nemi artırır
• Hormonal etki: ergenlikten sonra başlar, adet dönemlerinde alevlenir
• Ailesel yatkınlık: hastaların bir bölümünde ailede benzer öykü vardır
• Hijyen eksikliği neden değildir; aşırı yıkama ve tıraş hastalığı kötüleştirebilir

Hangi bölgelerde görülür?

Evreleri

Hastalık üç evrede tanımlanır. Birinci evrede tek ya da birkaç apse vardır, tünel ve iz yoktur. İkinci evrede tekrarlayan apseler tünel ve iz bırakmıştır, ancak aralarında sağlam cilt vardır. İleri evrede bölge yaygın tünellerle birbirine bağlanmış, sürekli akan bir alana dönüşmüştür. Tedavi yöntemi evreye göre seçilir.

Tedaviden ne beklenir?

Hidradenit kronik bir hastalıktır; tedavinin hedefi atakları durdurmak, ağrıyı ve akıntıyı kesmek, yeni tünel oluşumunu önlemek ve hastanın günlük yaşamını geri kazandırmaktır. Tutulan alan cerrahi olarak çıkarıldığında o bölgede hastalık büyük ölçüde sona erer; ancak komşu alanlarda yeni odaklar çıkabilir. Bu yüzden ameliyat, sigara ve kilo yönetimiyle birlikte düşünülür.

Belirtiler

• Kıvrım bölgelerinde derin, ağrılı, sert şişlikler
• Kendiliğinden patlayan ve kötü kokulu akıntı yapan apseler
• Cilt altında parmakla hissedilen, iki deliği birbirine bağlayan tüneller
• İyileşmeyen ya da kabuk bağlayıp tekrar açılan delikler
• Çift başlı siyah noktalar (komedon)
• Zamanla kalınlaşan, ip gibi izler ve cilt çekintileri

Makat çevresi hidradenit neyle karışır?

Makat çevresindeki hidradenit sıklıkla anal fistül ve kuyruk sokumunda pilonidal sinüs ile karıştırılır. Ayırıcı nokta şudur: anal fistülün makat kanalında bir iç ağzı vardır, hidradenitin yoktur; pilonidal sinüs orta hatta ve tektir, hidradenit iki yanlı ve yaygındır. Hastaların bir bölümünde bu hastalıklar birlikte bulunur. Muayenede makat kanalı mutlaka değerlendirilir; gerekirse manyetik rezonans görüntüleme istenir. Crohn hastalığı da benzer tablo yapabilir ve bağırsak belirtisi olan hastada araştırılır.

Kimler için uygundur?

İlaç tedavisi ne zaman yeterli?

Birinci evrede ve ikinci evrenin erken döneminde ilaç tedavisi ön plandadır: cilde sürülen antiseptik ve antibiyotikli ürünler, uzun süreli ağızdan antibiyotik kürleri, hormon düzenleyiciler ve ileri evrede biyolojik ilaçlar. Bu tedaviler atakları seyreltir ve iltihabı sakinleştirir, ancak oluşmuş tünelleri ve izleri ortadan kaldırmaz. Uzun süreli ilaç tedavisi gereken hastalarda planlama dermatoloji uzmanıyla birlikte yapılır. Bu sayfa ilaç adı vermez; ilaç kararı muayenede verilir.

Cerrahi için uygun hastalar

• İkinci ve ileri evre: tünel ve iz oluşmuş hastalar
• İlaç tedavisine rağmen atakları süren hastalar
• Aynı yerde tekrarlayan, drenajla geçici rahatlayan apseler
• Sürekli akıntı nedeniyle iş ve sosyal yaşamı bozulan hastalar
• Makat çevresinde fistül ya da kıl dönmesiyle birlikte seyreden hastalık

Hangi yöntem kime?

Tedavi nasıl yapılır?

Apse drenajı

Yerel anesteziyle apse açılır ve boşaltılır; ağrı hemen azalır. Drenaj yalnızca ataktaki rahatlamayı sağlar; apse duvarı yerinde kaldığı için aynı yerde tekrar oluşması olağandır. Bu yüzden drenaj, kalıcı tedavinin ilk adımı olarak görülür.

Deroofing (tünel tavanının kaldırılması)

Yerel anestezi altında tünelin iki ucu arasındaki cilt köprüsü, ince bir sonda kılavuzluğunda kesilerek tünelin tavanı kaldırılır. Taban kazınır ve açık bırakılır; içten dışa dolarak 2-4 haftada iyileşir. Dikiş yoktur. İşlem 20-40 dakika sürer ve hasta aynı gün evine döner. Nüks oranı geniş eksizyondan yüksek, iyileşme süresi belirgin biçimde kısadır.

Geniş eksizyon

Spinal ya da genel anestezi altında tutulan cilt, tünellerin tamamını ve çevresinde bir güvenlik payını içerecek biçimde çıkarılır. Yara üç yoldan biriyle yönetilir: açık bırakılıp içten dışa iyileşmesi beklenir (büyük alanlarda 6-12 hafta); deri yaması (greft) ile kapatılır; ya da komşu dokudan kaydırılan bir flep ile kapatılır. Kapama yöntemi alanın büyüklüğüne ve bölgeye göre seçilir; makat çevresinde ve kasıkta açık bırakma ya da flep, koltuk altında greft daha sık kullanılır. İşlem 45 dakika ile 2 saat sürer; yatış 1-3 gündür.

Hekim ve ekip

Hidradenitin cerrahi tedavisi, özellikle makat çevresi ve kalça tutulumunda, bu bölgeyi yakından tanıyan kolorektal cerrahın işidir. Doç. Dr. Tayfun Bişgin hastalığın her evresinde muayene, drenaj, deroofing ve geniş eksizyon işlemlerini kendisi yürütür. Uzun süreli ilaç tedavisi ve biyolojik ilaç planlaması gereken hastalarda dermatoloji uzmanıyla ortak takip yapılır.

Ameliyat sonrası iyileşme

Yara bakımı

Açık bırakılan yara her gün duşta yıkanır, temiz bir bezle kurulanır ve hekimin önerdiği pansuman malzemesiyle kapatılır. Yara içten dışa dolarak iyileşir; ilk haftalarda akıntı normaldir ve giderek azalır. Greft yapılan hastada ilk 5-7 gün greft bölgesi hareketsiz tutulur. Flep yapılan hastada dikişler 10-14. günde alınır.

İyileşme süresi ve işe dönüş

Koltuk altı ameliyatından sonra kol hareketleri ilk hafta sınırlı tutulur, sonra kademeli germe egzersizleriyle açılır; bu, izin kolu kısıtlamasını önler. Kasık ve makat çevresinde uzun oturmaya ilk haftalarda ara verilir.

Nüksü azaltma

• Sigaranın bırakılması: atakları azalttığı gösterilmiş başlıca önlemdir
• Kilo kontrolü ve kıvrım bölgelerinin kuru tutulması
• Sıkı ve sentetik giysiden kaçınmak
• Jiletle tıraş yerine makasla kısaltma ya da lazer epilasyon
• İlk belirtide, apse büyümeden başvurmak

Kontroller 1. hafta, 1. ay ve 3. ayda yapılır. Yara tam kapandıktan sonra belirti olmadıkça kontrol gerekmez; yeni bir şişlik çıkarsa erken başvuru küçük bir işlemle çözüm sağlar.

Riskler ve yan etkiler

Hidradenit cerrahisinde en sık sorun nükstür; çıkarılan alanın kenarında ya da komşu bölgede yeni odak çıkabilir. Geniş eksizyonla oran düşer, deroofing ve dar eksizyonda yükselir. İkinci sık sorun yara iyileşmesinin uzamasıdır; büyük açık yaralarda aylar sürebilir ve sabır gerektirir. Diğer riskler kanama, yara enfeksiyonu, greftin tutmaması, flep ucunda dolaşım bozukluğu, kalın ve çekintili iz oluşması, koltuk altında kol hareketinde kısıtlılık ve kasıkta lenf sıvısı birikimidir. Makat çevresi ameliyatlarında kas yapısı korunur; gaz ya da dışkı kaçırma, makat kanalına girilmediği sürece beklenmez.

Tedavi edilmeyen ileri evre hidradenit, sürekli akıntı, yaygın iz dokusu, hareket kısıtlılığı, kansızlık ve uzun yıllar sonra çok nadiren iltihaplı alanda kötü huylu değişimle sonuçlanabilir. Bu yüzden ikinci evreden itibaren cerrahi planlama ertelenmez. Makat çevresinde iç ağzı olan akıntılar için anal fistül sayfasına bakılabilir.

Hidradenit ameliyatı ücreti neye göre belirlenir?

Hidradenit ameliyatı ücreti tek bir rakamla ifade edilemez; tedaviden tedaviye değişir. Uygulanacak yöntem, tutulan bölgelerin sayısı ve büyüklüğü, kapama tekniği, anestezi türü, hastanede kalış süresi ve sigorta kapsamınız belirleyicidir. Size hangi tedavinin uygun olduğu muayeneden sonra belli olur; ücret bilgisi de bu değerlendirme ve hekiminizle yapacağınız görüşmenin ardından netleşir.

Ücreti etkileyen faktörler

• Yöntem: yerel anesteziyle deroofing ile ameliyathane gerektiren geniş eksizyon aynı grupta değildir
• Tutulan bölge sayısı ve seansa bölünüp bölünmediği
• Kapama tekniği: açık bırakma, greft ya da flep
• Anestezi türü ve hastanede kalış süresi
• Ameliyat sonrası pansuman malzemesi ve kontrol sıklığı

SGK ve özel sağlık sigortası kapsamı

Muayene ve tedavi SGK anlaşması kapsamında değildir. Özel sağlık sigortanızın kapsamı için hastanenin hasta hizmetleri birimiyle görüşebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Hidradenit hakkında en sık sorulan sorular aşağıdadır. Makat çevresindeki diğer akıntılı hastalıklar için anal fistül ve pilonidal sinüs sayfalarına bakılabilir.