Kolon Kanseri Belirtileri: İlk Belirtiler, Nedenler ve Tarama

Kolon kanseri belirtileri çoğu zaman sinsi başlar: dışkılama alışkanlığında haftalarca süren değişiklik, makattan kanama ya da dışkıda kan, açıklanamayan kansızlık, karın ağrısı ve istemsiz kilo kaybı en sık görülenlerdir. Erken evrede hiç belirti olmayabilir. Bu yüzden belirti beklemeden, 45 yaşından itibaren tarama önerilir.

Kolon kanseri nedir?

Kolon, kalın bağırsağın yaklaşık bir buçuk metrelik ana bölümüdür. Kolon kanseri bu bölümün iç yüzeyini döşeyen hücrelerden gelişir. Çoğu kolon kanseri yıllar içinde, iyi huylu bir polipin zamanla kötü huylu hale gelmesiyle oluşur. Bu süreç genellikle on yıla yakın sürer.

Bu uzun süre bir fırsattır. Polip kanserleşmeden önce kolonoskopide bulunup alınırsa kanser hiç gelişmez. Tarama programlarının amacı da budur. Polipler hakkında ayrıntılı bilgi kolon polipi sayfasındadır.

Kolon kanseri belirtileri nelerdir?

Kolon kanserinin en sık belirtileri şunlardır:

• Dışkılama alışkanlığında değişiklik: Yeni başlayan ve üç dört haftadan uzun süren kabızlık, ishal ya da ikisinin dönüşümlü görülmesi
• Makattan kanama ya da dışkıda kan: Açık kırmızı ya da koyu renkli olabilir
• Kansızlık: Gizli kanamaya bağlı demir eksikliği, halsizlik, çabuk yorulma, nefes darlığı
• Karın ağrısı ve şişkinlik: Geçmeyen kramp tarzı ağrı, gaz ve dolgunluk hissi
• Tam boşalamama hissi: Tuvaletten sonra bağırsakta hâlâ dışkı varmış gibi gelmesi
• İstemsiz kilo kaybı: Diyet yapmadan kilo vermek
• İştahsızlık ve halsizlik

Bu belirtilerin her biri basur, hassas bağırsak ya da enfeksiyon gibi çok daha sık ve iyi huylu nedenlerle de görülebilir. Tek başına kanser anlamına gelmezler. Ancak birkaç haftadan uzun sürüyorsa nedeni araştırılmalıdır.

Kolon kanserinin en belirgin belirtisi nedir?

Tek bir belirgin belirti yoktur. Hekimlerin en çok dikkat ettiği iki belirti, dışkılama alışkanlığındaki kalıcı değişiklik ile dışkıda kan görülmesidir. Özellikle 45 yaş üstünde bu ikisinin birlikte görülmesi kolonoskopi için güçlü bir nedendir. Kolon kanserinin en belirgin özelliği ise erken dönemde çoğu zaman hiç belirti vermemesidir.

Kolon kanseri ilk belirtileri nelerdir?

İlk belirtiler genellikle hafiftir ve kolayca gözden kaçar. Hafif kansızlık, nedeni bilinmeyen yorgunluk, dışkının ara sıra kanlı ya da koyu gelmesi ve bağırsak düzeninin bozulması ilk fark edilen şikâyetlerdir. Birçok kişide ise ilk bulgu, tarama amaçlı yapılan bir testte ortaya çıkar.

Kolon kanseri 1. evre belirtileri nelerdir?

Birinci evrede tümör bağırsak duvarının iç katlarıyla sınırlıdır. Kolon kanseri 1. evrede çoğu zaman hiçbir belirti olmaz. Belirti varsa da hafif ve aralıklı kanama ya da gizli kan nedeniyle oluşan kansızlıkla sınırlı kalır. Bu evredeki kanserlerin büyük kısmı, belirti beklenmeden yapılan kolonoskopi ya da dışkıda gizli kan testiyle bulunur.

Kolon kanseri 2. evre belirtileri nelerdir?

İkinci evrede tümör bağırsak duvarını aşmıştır ama lenf bezlerine yayılmamıştır. Bu evrede kanama, dışkılama alışkanlığında değişiklik ve karın ağrısı daha belirgin hale gelebilir. Tümör bağırsağı daraltmaya başlarsa dışkının incelmesi ve kabızlık görülebilir.

İleri evre kolon kanseri belirtileri nelerdir?

İleri evrede tümör bağırsağı tıkayabilir ya da karaciğer, akciğer ve karın zarı gibi organlara yayılabilir. Bu durumda şu belirtiler görülebilir:

• Gaz ve dışkı çıkaramama, karında şişlik ve kusma (bağırsak tıkanıklığı)
• Belirgin kilo kaybı ve iştahsızlık
• Sağ üst karında ağrı, ciltte ve gözde sararma
• Karında sıvı birikmesi ve şişlik
• Nefes darlığı ve geçmeyen öksürük

Bağırsak tıkanıklığı acil bir durumdur. Bu konu bağırsak tıkanıklığı sayfasında anlatılmıştır.

Yetişkinlerde kolon kanseri belirtileri farklı mıdır?

Belirtiler yetişkinlerin tüm yaş gruplarında benzerdir. Fark, belirtilerin nasıl yorumlandığındadır. Genç yetişkinlerde kanama sıklıkla basura bağlanır ve tanı gecikir. 50 yaş altında da açıklanamayan kanama, kansızlık ve süren dışkılama değişikliği muayene gerektirir.

Kolon kanserinin ağrısı nereye vurur?

Kolon kanseri çoğu zaman ağrı yapmadan ilerler. Ağrı varsa yeri tümörün kolonun hangi bölümünde olduğuna göre değişir:

• Sağ kolon (çıkan kolon): Sağ alt ya da sağ yan karında künt ağrı. Bu bölümde kanama gizli olur, kansızlık daha belirgindir.
• Sol kolon (inen kolon ve sigmoid): Sol alt karında kramp tarzı ağrı. Daralma daha erken belirti verir; kabızlık ve dışkıda incelme görülür.
• Rektum: Makatta dolgunluk, ağrı ve sık tuvalete gitme isteği.

Kolon kanseri nerelere ağrı yapar?

Tümör büyüdükçe ağrı karnın geneline yayılabilir. Bağırsak tıkanmaya başlarsa yemekten sonra artan kramplar olur. Karaciğere yayılım sağ üst karında, kemiğe yayılım ise sırt ya da kalçada ağrı yapabilir. Bel ve sırt ağrısının tek başına kolon kanseri belirtisi olması nadirdir.

Kolon kanseri dışkısı nasıl olur?

Kolon kanserinde dışkıda şu değişiklikler görülebilir:

• Kanlı dışkı: Dışkının üzerinde ya da içine karışmış kan
• Koyu, katran renginde dışkı: Sağ kolondan gelen ve sindirilmiş kan
• Kalem gibi incelmiş dışkı: Özellikle sol kolon ve rektumda daralma varsa
• Mukuslu dışkı: Dışkıda sümüksü madde
• Değişken kıvam: Kabızlık ve ishalin dönüşümlü görülmesi

Dışkı rengi ve şekli yiyeceklere göre de değişir. Bir iki günlük değişiklik önemli değildir. Haftalarca süren ve nedeni açıklanamayan değişiklikler muayene gerektirir.

Kolon kanseri neden olur?

Kolon kanserinin tek bir nedeni yoktur. Genetik yatkınlık ile yaşam tarzı etkenleri birlikte rol oynar. Bağırsak kanseri neden olur sorusunun yanıtı da aynıdır.

• Yaş: Risk 45-50 yaştan sonra belirgin artar.
• Polip: Kanserlerin büyük kısmı adenom denen poliplerden gelişir.
• Aile öyküsü: Birinci derece yakınında kolorektal kanser olanlarda risk yüksektir.
• Kalıtsal sendromlar: Lynch sendromu ve ailesel adenomatöz polipozis gibi.
• İltihabi bağırsak hastalığı: Uzun süreli ülseratif kolit ve kolonu tutan Crohn hastalığı.
• Beslenme: Çok miktarda kırmızı et ve işlenmiş et, düşük lifli beslenme.
• Hareketsizlik ve fazla kilo
• Sigara ve alkol
• Tip 2 diyabet

Kolon kanseri en çok kimlerde görülür?

Kolon kanseri en çok 50 yaş üstündeki kadın ve erkeklerde görülür. Ailesinde kolorektal kanser ya da çok sayıda polip olanlar, uzun süredir iltihabi bağırsak hastalığı olanlar ve daha önce polip aldırmış kişiler yüksek risk grubundadır.

Kolon kanserine kimler yakalanır?

Kolon kanseri hiçbir belirgin risk etkeni olmayan kişilerde de görülebilir. Hastaların önemli bir kısmında ailede kanser öyküsü yoktur. Bu yüzden risk grubunda olmamak tarama gereğini ortadan kaldırmaz.

Kolon kanseri testi evde nasıl yapılır?

Evde yapılan test, dışkıda gizli kan testidir. En sık kullanılan türü immünokimyasal test (FIT) olarak bilinir. Kişi, verilen kapla evde küçük bir dışkı örneği alır ve laboratuvara ya da sağlık merkezine teslim eder. Test, gözle görülmeyen miktardaki kanı saptar.

Bu test tarama içindir, tanı koymaz. Sonuç pozitifse kolonoskopi yapılması gerekir. Sonucun negatif çıkması ise kanser ya da polip olmadığını kesin göstermez; tarama düzenli aralıklarla tekrarlanır. Türkiye'de Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) ve aile hekimleri 50-70 yaş arasında bu testi ücretsiz uygular.

Kolon kanseri taraması kaç yaşında başlar?

Ortalama risk taşıyan kişilerde taramaya 45 yaşında başlanması önerilir. Yöntem olarak 10 yılda bir kolonoskopi ya da her yıl dışkıda gizli kan testi kullanılır. Ailesinde kolorektal kanser olanlarda tarama daha erken başlar; çoğu zaman yakınının tanı yaşından 10 yıl önce. Ayrıntılar kolonoskopi kaç yaşında yapılır yazısındadır.

Kolon kanseri ölümcül müdür?

Kolon kanseri, erken evrede yakalandığında tedaviye iyi yanıt veren kanserlerden biridir. Birinci ve ikinci evrede çoğu hasta yalnızca ameliyatla tedavi edilir. Hastalık ilerledikçe tedavi zorlaşır ve kemoterapi gibi ek tedaviler gerekir. Bu nedenle sonucu en çok belirleyen etken, hastalığın hangi evrede bulunduğudur.

Kolon kanserinin kurtulma şansı var mı?

Evet. Kolon kanseri tedavi edilebilen bir hastalıktır. Erken evrede yapılan ameliyatla hastaların büyük kısmı sağlığına kavuşur. İleri evrede bile, karaciğer ya da karın zarına sınırlı yayılım olan seçilmiş hastalarda cerrahi ve onkolojik tedavilerle uzun süreli kontrol mümkün olabilir. Kişiye özel değerlendirme, patoloji sonucu ve evreleme tamamlandıktan sonra yapılır.

Kolon kanseri tedavisi nasıl yapılır?

Kolon kanserinin temel tedavisi ameliyattır. Tümörlü bağırsak bölümü, çevresindeki lenf bezleriyle birlikte çıkarılır ve bağırsak uçları birleştirilir. Ameliyat açık, laparoskopik ya da robotik yöntemle yapılabilir. Evreye göre ameliyattan sonra kemoterapi eklenebilir.

Ameliyat yöntemleri, iyileşme süreci ve riskler kolon kanseri ameliyatı sayfasında anlatılmıştır. Rektumda yerleşen tümörler için rektum kanseri sayfasına bakabilirsiniz.

Kanserin vücuda verdiği genel belirtiler nelerdir?

Pek çok kanser türünde görülebilen genel uyarı işaretleri şunlardır:

• İstemsiz kilo kaybı ve iştahsızlık
• Geçmeyen yorgunluk
• Açıklanamayan ateş ya da gece terlemesi
• Vücutta yeni fark edilen kitle
• Geçmeyen ağrı
• Dışkılama ya da idrar alışkanlığında değişiklik
• Beklenmeyen kanama
• İyileşmeyen yara
• Uzun süren öksürük ya da ses kısıklığı

Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kanser göstergesi değildir. Ancak iki üç haftadan uzun sürüyorsa hekime başvurmak gerekir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Şu durumlarda beklemeden muayene olun:

• Makattan kanama ya da dışkıda kan görüldüyse
• Dışkılama alışkanlığınız üç dört haftadır değiştiyse
• Kan tahlilinde nedeni bilinmeyen demir eksikliği çıktıysa
• Diyet yapmadan kilo veriyorsanız
• Birinci derece yakınınızda kolorektal kanser varsa ve hiç kolonoskopi olmadıysanız

Gaz ve dışkı çıkaramıyor, karnınız şişiyor ve kusuyorsanız acile başvurun. Makattan kanamanın sık bir nedeni olan basur için basur nedir, neden olur yazısına bakabilirsiniz.