Kolorektal Cerrahi (Kalın Bağırsak ve Rektum Cerrahisi)

Kolorektal cerrahi nedir, hangi bölüm bakar?

"Kolorektal" sözcüğü kolon (kalın bağırsak) ve rektum (kalın bağırsağın makattan önceki son bölümü) sözcüklerinin birleşimidir. Kolorektal cerrahi, bu iki organın ve makatın hastalıklarını cerrahi yöntemlerle tedavi eden alandır. Halk arasında "bağırsak cerrahisi" ya da "kalın bağırsak ameliyatı" ifadeleri kullanılır.

Türkiye'de kolorektal cerrahi ayrı bir uzmanlık dalı değildir. Bu ameliyatlar genel cerrahi uzmanlığının içindedir. Alanda yoğunlaşan cerrahlar uzmanlık sonrasında ek eğitim alır ve yeterlilik sınavlarına girer. Avrupa Cerrahi Kurulu'nun koloproktoloji yeterlilik belgesi (FEBS Coloproctology) ile Türk Kolon ve Rektum Cerrahisi Derneği yeterlilik belgesi bu alandaki iki temel belgedir. Hastaneden randevu alırken "kolorektal cerrahi" seçeneği çoğunlukla listede yoktur; genel cerrahi bölümü seçilir.

Kolorektal cerrahi ve proktoloji

Proktoloji, kolorektal cerrahinin makat ve rektumun son bölümüyle sınırlı alt alanıdır. Hemoroid, makat çatlağı, fistül, apse ve kıl dönmesi proktolojinin konusudur. Kolorektal cerrahi ise kalın bağırsağın tamamını kapsar: kanser, polip, divertikül, tıkanıklık ve stoma. İki alan aynı cerrah tarafından yürütülür. Makat hastalıkları bu sitede ayrı bir bölümde, proktoloji sayfalarında anlatılır.

Bağırsak ameliyatlarını hangi doktor yapar?

Kalın bağırsak ve rektum ameliyatlarını genel cerrahi uzmanları yapar. Kanser ameliyatlarında bu alanda ek eğitim almış cerrahların tercih edilmesi uluslararası kılavuzlarda önerilir. Tanı aşamasında gastroenteroloji uzmanları, tedavi planında tıbbi onkoloji ve radyasyon onkolojisi uzmanları sürece katılır. Kanser hastalarında tedavi kararı bu uzmanların bir araya geldiği tümör konseyinde verilir.

Kolorektal cerrahi hangi hastalıklara bakar?

Bu bölümde her hastalık ve işlem için ayrı bir sayfa vardır. Her sayfa aynı düzende yazılmıştır: önce tanım ve halk arasındaki ad, sonra belirtiler, tedavi seçenekleri, iyileşme dönemi, riskler ve ücreti belirleyen faktörler.

Kanser

• Kolorektal kanser: kalın bağırsak kanserinin genel adı. Belirtiler, tarama, evreleme ve tedavi yollarının tamamı bu sayfada toplanır.
• Kolon kanseri ameliyatı: kalın bağırsağın tümörlü bölümünün lenf bezleriyle birlikte çıkarılması. Sağ ve sol kolon ameliyatlarının farkı, torba gerekip gerekmediği ve iyileşme süreci anlatılır.
• Rektum kanseri tedavisi: ameliyat öncesi ışın ve ilaç tedavisi, sfinkter koruyucu cerrahi ve geçici ileostomi. Makatın korunup korunamayacağı sorusu bu sayfada ele alınır.
• İleri ve nüks rektum kanseri: komşu organlara yayılmış ya da tekrarlamış tümörde pelvik ekzenterasyon ve çok disiplinli tedavi.

Yöntem

• Robotik kolorektal cerrahi: robotik sistemle yapılan kolon ve rektum ameliyatları. Laparoskopiyle farkı, kimlere uygun olduğu ve sınırları sayfada karşılaştırılır.
• Laparoskopik (kapalı) kolon ameliyatı: küçük kesilerden kamera ile yapılan ameliyat. Açık ameliyata göre iyileşme farkı ve açığa dönme olasılığı anlatılır.

Tanı ve önleme

• Kolonoskopi: kalın bağırsağın kamerayla incelenmesi. Hazırlık, sedasyon, işlem süresi ve tarama yaşı sayfada yer alır.
• Kolon polipi ve polipektomi: bağırsak duvarından kaynaklanan iyi huylu çıkıntılar. Kansere dönüşme olasılığı, çıkarılma yöntemleri ve takip aralıkları anlatılır.

İyi huylu hastalıklar ve acil durumlar

• Divertiküler hastalık ve divertikülit: bağırsak duvarındaki keseciklerin iltihaplanması. Beslenme, antibiyotik ve ameliyat kararının nasıl verildiği sayfada yer alır.
• Bağırsak tıkanıklığı ve düğümlenmesi: gaz ve dışkı çıkaramama ile seyreden acil tablo. Nedenleri, hastanede izlem ve ameliyat kararı anlatılır.
• Kolostomi ve ileostomi: bağırsağın karın duvarına ağızlaştırılması (stoma). Geçici ve kalıcı torba, kapatma ameliyatı ve stomayla yaşam sayfada ele alınır.

Kolorektal kanserin karın zarına yayılımı ve sıcak kemoterapi (HIPEC) karın zarı kanserleri bölümünde anlatılır. Makat kanalının kanseri (anal kanser) farklı tedavi edilir ve anal HPV ve anal kanser bölümünde anlatılır. Crohn hastalığı ve ülseratif kolit için ameliyat kararı, kolektomi ve J poş inflamatuvar bağırsak hastalığı bölümünde anlatılır. Mide kanseri, böbreküstü bezi tümörleri, nöroendokrin tümörler ve karın içi sarkomlar ise onkolojik cerrahi bölümünün konusudur.

Kolorektal kanser ve kolon kanseri aynı şey mi?

Kolorektal kanser, kolon kanseri ile rektum kanserini birlikte tanımlayan genel addır. Kolon kanseri kalın bağırsağın rektuma kadar olan bölümünde, rektum kanseri ise makattan önceki son on beş santimetrelik bölümde çıkar. Hücre yapısı çoğu hastada aynıdır. Ancak tedavi planı farklıdır: rektum tümörü dar bir kemik çatının (pelvis) içinde yer aldığından ameliyat öncesi ışın tedavisi daha sık gündeme gelir ve makatın korunması ayrı bir planlama gerektirir.

Kolorektal kanser en sık nerede görülür?

Kolorektal kanserlerin yaklaşık üçte biri rektumda, geri kalanı kolonda görülür. Kolon içinde en sık yerleşim yeri sigmoid kolon, yani rektumun hemen üstündeki bölümdür. Sağ kolon tümörleri daha sinsi seyreder; kanama gizli olduğundan çoğu zaman kansızlıkla fark edilir. Sol kolon ve rektum tümörlerinde görünür kanama ve dışkı kalınlığında incelme daha erken ortaya çıkar.

Belirtiler ne zaman ciddiye alınmalı?

Dışkıda kan, iki haftadan uzun süren dışkılama düzeni değişikliği, açıklanamayan kilo kaybı ve kansızlık muayene gerektirir. Elli yaş altında da bu belirtiler görmezden gelinmez; genç yaşta kolorektal kanser sıklığı dünya genelinde artmaktadır. Tarama, belirti olmayan kişilerde kırk beş yaşında başlar. Birinci derece akrabasında kolorektal kanser olanlarda tarama daha erken yaşta planlanır. Belirtiler, evreler ve tedavi yolları kolorektal kanser sayfasında ayrıntılı anlatılır.

İzmir'de kolorektal cerrahi muayenesi ve randevu

Doç. Dr. Tayfun Bişgin, muayene ve ameliyatlarını Balçova, İzmir'deki hastanede yapar. Randevu, hastanenin tek randevu hattı olan 444 3 545 numarasından genel cerrahi bölümü seçilerek alınır. Hekimin kişisel bir randevu hattı ya da WhatsApp numarası yoktur.

Hastanede kolorektal hastalıklar için gereken kolonoskopi, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme, PET-BT, ameliyathane ve yoğun bakım altyapısı bulunur. Kolon ve rektum ameliyatları hastanedeki da Vinci robotik cerrahi sistemi ile yapılır; robotik yöntemin uygun olmadığı hastalarda laparoskopik ya da açık ameliyat uygulanır. Robotik ameliyatın kimlere uygun olduğu robotik kolorektal cerrahi sayfasında anlatılır. Kolonoskopi hekimin kendisi tarafından, anestezi ekibi eşliğinde yapılır. Karın zarına yayılmış tümörlerde sıcak kemoterapi (HIPEC) uygulaması da bu hastanede yapılır.

Yol tarifi ve harita iletişim sayfasında yer alır. Hekimin eğitimi, yeterlilik belgeleri ve yayınları için hakkımda ve akademik yayınlar sayfalarına bakılabilir.

Muayeneye nasıl hazırlanılır?

Kullandığınız ilaçların listesini, varsa kolonoskopi raporunu, patoloji sonucunu ve görüntüleme filmlerini getirin. Başka bir merkezde çekilmiş tomografi ya da MR varsa CD'si ya da dijital erişim kodu ile birlikte gelmeniz tekrar çekim gereğini azaltır. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız belirtin; muayene için kesilmesi gerekmez, ancak planlanacak işlem için önemlidir. Muayene için açlık ya da bağırsak temizliği gerekmez.

Tedavide izlenen ilke

Kolorektal hastalıklarda ilk soru "ameliyat gerekli mi" sorusudur. Divertikülit, erken dönem bağırsak tıkanıklığı ve küçük polipler çoğu zaman ameliyatsız yönetilir. Kanserde ise ameliyat tedavinin temelidir; ancak rektum kanserinde ameliyat öncesi ışın ve ilaç tedavisi, seçilmiş hastalarda ameliyatsız izlem (bekle ve gör) seçenekleri vardır. Bu kararlar hastanın yaşı, tümörün yeri ve evresi, eşlik eden hastalıklar ve hastanın tercihi birlikte değerlendirilerek verilir.

Ameliyat gerektiğinde öncelik, tümörün yeterli sınırla ve lenf bezleriyle birlikte çıkarılmasıdır. Yöntem (robotik, laparoskopik ya da açık) bu ilkeyi tehlikeye atmayacak biçimde seçilir. Kapalı yöntemlerin genel karşılaştırması robotik ve laparoskopik cerrahi bölümündedir. Hızlı iyileşme protokolleri (ERAS) ile hastaların çoğu ameliyatın ertesi günü ayağa kalkar ve ağızdan beslenmeye başlar.

Her sayfada kaynak olarak Amerikan Kolon ve Rektum Cerrahları Derneği (ASCRS), Avrupa Koloproktoloji Derneği (ESCP), NCCN ve ESMO kılavuzları ile hekimin kendi yayınları gösterilir. Hasta yorumları, ameliyat görüntüleri ve hastalara ait fotoğraflar bu sitede yer almaz; bu, sağlık mevzuatının gereğidir.

Sık sorulan sorular