Göbek Fıtığı (Umblikal Herni) ve Ameliyatı

Göbek fıtığı nedir?

Karın ön duvarının ortasında, iki düz karın kası arasında sağlam bir bağ dokusu şeridi bulunur. Göbek deliği bu şeridin doğal olarak en zayıf noktasıdır. Bu noktadaki açıklık genişlediğinde karın içindeki yağ dokusu ya da bağırsak dışarı doğru itilir. Ortaya çıkan şişliğe göbek fıtığı denir. Göbeğin hemen üstünde, orta hatta oluşan benzer fıtığa epigastrik fıtık adı verilir. Göbek fıtığı, karın duvarı fıtıklarının sık görülen türlerinden biridir. Fıtık türlerinin genel çerçevesi ileri fıtık ve karın duvarı cerrahisi bölümünde anlatılır.

Göbek fıtığı neden olur?

Bazı kişilerde göbek bölgesindeki bağ dokusu doğuştan zayıftır. Yetişkinde ise fıtığı çoğunlukla karın içi basıncı artıran durumlar başlatır. Başlıca etkenler şunlardır:

• Gebelik, özellikle çoğul gebelik ve art arda doğumlar.
• Fazla kilo ve karında yağ birikimi.
• Karında sıvı birikmesi (asit); en sık karaciğer hastalıklarında görülür.
• Kronik öksürük, kabızlık ve idrar yaparken ıkınma.
• Ağır kaldırma gerektiren işler.
• Göbekten yapılmış kapalı ameliyatlar; kamera deliğinin yeri zamanla gevşeyebilir.

Göbek fıtığının başlangıcı çoğu zaman sinsidir. Önce öksürünce ya da ıkınınca fark edilen küçük bir kabarıklık olur. Zamanla şişlik büyür ve ayakta sürekli hale gelebilir.

Çocukta ve yetişkinde göbek fıtığı farkı

Bebeklerde göbek fıtığı sık görülür. Nedeni, göbek kordonunun bağlandığı yerin henüz kapanmamış olmasıdır. Çocukluk çağındaki göbek fıtıklarının çoğu ilk yıllarda kendiliğinden kapanır. Çocuktaki fıtığın izlemi ve ameliyat kararı çocuk cerrahisinin alanıdır. Yetişkinde ise açıklık kendiliğinden kapanmaz ve zamanla genişleme eğilimi gösterir. Bu sayfa yetişkinlerdeki göbek fıtığını anlatır.

Göbek fıtığı belirtileri

En tipik belirti, göbek deliğinde ya da hemen çevresinde ele gelen yumuşak bir şişliktir. Şişlik ayakta, öksürürken ve ıkınırken belirginleşir. Sırtüstü yatınca küçülür ya da tümüyle kaybolur. Yetişkinlerde görülen diğer belirtiler şunlardır:

• Göbekte çekilme, batma ya da dolgunluk hissi.
• Uzun süre ayakta kalınca ya da yük kaldırınca artan ağrı.
• Göbek deliğinin şeklinin değişmesi, dışarı doğru kabarması.
• Büyük fıtıklarda kıyafetin altında belirgin bir çıkıntı.

Kadınlarda belirtiler çoğunlukla gebelik sırasında ya da doğumdan sonra ortaya çıkar. Doğumdan sonra karın kaslarının ortadan ayrılması da göbek çevresinde kabarıklık yapabilir. Bu duruma rektus diyastazı denir ve bir fıtık değildir; ancak göbek fıtığıyla birlikte bulunabilir. Ayrıntı için rektus diyastazı sayfasına bakılabilir.

Göbek fıtığı ağrısı nereye vurur?

Ağrı çoğunlukla fıtığın bulunduğu yerde hissedilir. Göbek çevresine ve karnın orta bölümüne yayılabilir. Sırta ve bacağa vuran ağrı ise göbek fıtığından çok bel fıtığını düşündürür. Bel fıtığı omurgaya ait ayrı bir hastalıktır.

Göbek fıtığı ne zaman tehlikelidir?

Göbek fıtıklarının çoğu yıllarca sorun çıkarmadan kalabilir. Tehlike, fıtık kesesine giren dokunun dar boyunda sıkışmasıdır. Sıkışan doku içeri geri dönmezse kanlanması bozulabilir. Bu duruma boğulmuş fıtık denir ve acil ameliyat gerektirir. Dar açıklıklı fıtıklar sıkışmaya daha yatkın olabilir.

Şu belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır:

• Fıtığın sertleşmesi ve yatınca içeri girmemesi.
• Fıtık üzerinde giderek artan, şiddetli ağrı.
• Fıtık üzerindeki ciltte kızarıklık ya da morarma.
• Bulantı, kusma, gaz ve dışkı çıkaramama.

Halk arasında "göbek fıtığı patlaması" diye bilinen durum çok nadirdir. Genellikle uzun süre tedavisiz kalmış, çok büyük fıtıkta ya da karında sıvı birikimi olan hastada görülür. Fıtık üzerindeki cilt incelir, renk değiştirir ya da yara açılır. Ciltten sıvı sızması bu sürecin uyarı işaretidir. Böyle bir değişiklik fark eden hasta aynı gün hekime görünmelidir.

Göbek fıtığı ameliyatı ne sağlar?

Ameliyatın amacı, karın duvarındaki açıklığı kapatmak ve fıtık içeriğini karın içine geri yerleştirmektir. Onarımdan sonra şişlik ortadan kalkar ve fıtığa bağlı ağrı çoğu hastada geçer. Fıtığın sıkışma tehlikesi de onarımla birlikte ortadan kalkar. Hasta günlük işlerine çoğunlukla birkaç gün içinde döner.

Dikişle onarım mı, yamayla onarım mı?

Avrupa ve Amerika fıtık derneklerinin ortak kılavuzu, onarım yöntemini açıklığın boyutuna göre belirler. Yaklaşık 1 santimetreden küçük açıklıklarda dikişle onarım düşünülebilir. Daha büyük açıklıklarda yama (mesh) kullanılması önerilir. Yetişkinlerde yapılan çok merkezli bir randomize çalışmada, yamayla onarım fıtığın tekrarlamasını dikişe göre azalttı. Yama, açıklığı kapatan dikişi destekleyen ve zamanla dokuyla kaynaşan ince bir ağdır. Yamanın türü fıtığın yerine ve onarım tekniğine göre seçilir.

Ameliyattan sonra göbek deliğinin görünümü

Onarım sırasında göbek deliği çoğu hastada korunur ve yerine dikilir. Fıtık büyüdükçe göbeğin cildi gerilir ve şekli değişebilir. Bu nedenle göbek ameliyattan sonra eski görünümüne tam dönmeyebilir. Uzun süre gerilmiş ve çok incelmiş ciltte göbek dokusunun bir bölümünün çıkarılması gerekebilir. Bu olasılık ameliyattan önce hastayla konuşulur. Ameliyatın hedefi görünümü değiştirmek değil, fıtığı güvenli biçimde onarmaktır.

Kimlere önerilir?

Ameliyatsız düzelir mi, ameliyat olmazsam ne olur?

Yetişkinde göbek fıtığı ilaçla, egzersizle ya da korseyle geçmez. Korse ve fıtık bağı şişliği geçici olarak bastırabilir, ancak açıklığı kapatmaz. Fıtığın zamanla büyüme eğilimi vardır. Büyüyen fıtığın onarımı da daha kapsamlı hale gelebilir. Belirti vermeyen küçük bir fıtıkta ameliyat zamanı hastayla birlikte planlanabilir. Bu hastalara izlem süresince acil belirtiler ayrıntılı olarak anlatılır.

Ameliyat genellikle şu durumlarda önerilir:

• Ağrı, çekilme ya da günlük hayatı kısıtlayan şikâyet varsa.
• Fıtık büyüyorsa ya da zaman zaman sertleşip zor giriyorsa.
• Fıtık üzerindeki ciltte incelme ya da renk değişikliği başladıysa.
• Daha önce fıtık sıkışması yaşandıysa.

Ameliyat zamanını etkileyen durumlar

Bazı durumlarda planlı onarımın zamanlaması ayrıca değerlendirilir. Gebelik planlayan kadında onarımın gebelikten sonraya bırakılması ya da yöntemin buna göre seçilmesi konuşulur. Karında sıvı birikimi olan karaciğer hastasında önce sıvının kontrol altına alınması gerekir. Fazla kilolu hastada kilo kaybı tekrarlama riskini azaltır. Sigara bırakılır, şeker hastalığı ameliyattan önce dengelenir. Fıtık sıkıştığında ise bu hazırlıklar beklenmez ve acil onarım yapılır.

Göbek fıtığı ameliyatı nasıl yapılır?

Ameliyattan önce muayene yapılır ve fıtığın boyutu elle değerlendirilir. Fıtık küçükse ya da kilo nedeniyle muayene zorsa ultrason istenebilir. Büyük, tekrarlayan ya da birden çok açıklığı olan fıtıklarda tomografi planlamaya yardım eder. Ameliyat hastane ameliyathanesinde yapılır.

Ameliyat günü nasıl geçer?

Hasta ameliyat sabahı aç olarak hastaneye gelir. Kullandığı ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, önceden hekimle konuşulur. Bazı ilaçların ameliyattan birkaç gün önce kesilmesi gerekebilir. Anestezi uzmanı hastayı ameliyattan önce görür ve anestezi türünü birlikte belirler. Ameliyattan sonra hasta kısa bir süre derlenme odasında izlenir. Ardından servise alınır ve birkaç saat içinde ayağa kaldırılır. Sıvı gıdalara çoğunlukla aynı gün başlanır.

Açık onarım

Açık yöntemde göbeğin alt ya da üst kenarına küçük, kıvrımlı bir kesi yapılır. Fıtık kesesi çevre dokulardan ayrılır ve içeriği karın içine yerleştirilir. Küçük açıklık sağlam dikişlerle kapatılır. Daha büyük açıklıklarda yama, kas tabakasının arkasına ya da karın zarının önüne yerleştirilir. Küçük fıtıklarda işlem lokal ya da bölgesel anestezi ile yapılabilir. Açık yöntemin ayrıntıları açık fıtık ameliyatı sayfasında anlatılır.

Kapalı ve robotik onarım

Kapalı yöntemde karnın yan tarafından açılan birkaç küçük delikten kamera ve ince aletler kullanılır. Açıklık içeriden kapatılır ve yama karın duvarının iç yüzüne yerleştirilir. Bu yöntem büyük fıtıkta, birden çok açıklıkta ve fazla kilolu hastada öne çıkar. Eşlik eden rektus diyastazı varsa onarım planı buna göre genişletilebilir. Robotik sistemde cerrah, aletleri bir konsoldan üç boyutlu ve büyütülmüş görüntüyle yönetir. Hastanede robotik cerrahi sistemi bulunur ve Doç. Dr. Tayfun Bişgin fıtık onarımlarını robotik yöntemle de yapar. Kapalı yöntemin genel ilkeleri kapalı fıtık ameliyatı sayfasında yer alır.

Hangi yöntemin uygun olduğu fıtığın boyutuna, hastanın kilosuna ve geçirdiği ameliyatlara göre belirlenir. Tek bir yöntem her hastaya uygun değildir.

Göbek fıtığı ameliyatı kaç saat sürer?

Küçük bir fıtığın açık onarımı çoğu hastada 30-60 dakika sürer. Kapalı ya da robotik onarım genellikle 1-2 saattir. Büyük ve tekrarlayan fıtıklarda süre uzayabilir. Hasta çoğunlukla aynı gün ya da bir gece kaldıktan sonra taburcu olur.

Sonuç ve sonrası

Göbek fıtığı ameliyatı kaç günde iyileşir?

Hasta ameliyattan birkaç saat sonra ayağa kalkar ve yürür. İlk günlerde göbek çevresinde gerginlik, hafif ağrı ve morluk normaldir. Ağrı düzenli ağrı kesicilerle kontrol edilir ve çoğu hastada ilk hafta içinde belirgin biçimde azalır. Cilt yarası 2-3 hafta içinde iyileşir. Açıklığın sağlamlaşması ise daha uzun sürer; bu yüzden ağır kaldırma bir süre sınırlanır. Açık onarımda toparlanma, kesinin boyutuna göre birkaç gün daha uzun sürebilir.

Ameliyattan sonra nelere dikkat edilmeli?

• Günde birkaç kez kısa yürüyüş yapın; uzun süre hareketsiz yatmayın.
• İlk haftalarda ağır yük kaldırmayın; süreyi hekiminiz fıtığın boyutuna göre söyler.
• Öksürürken ve hapşırırken elinizi ya da bir yastığı karnınıza bastırın.
• Kabızlıktan kaçının; yeterli sıvı ve lifli beslenme ıkınmayı azaltır.
• Duş genellikle 48 saat sonra serbesttir; yara kurulanır ve temiz tutulur.
• Masa başı işe çoğunlukla 1-2 hafta içinde dönülür.

Yatış pozisyonu ve yan yatmak

İlk günlerde sırtüstü ve başı hafifçe yükseltilmiş yatmak çoğu hastaya rahat gelir. Yan yatmak onarıma zarar vermez; ağrı izin verdiği ölçüde serbesttir. Yataktan kalkarken önce yana dönmek ve kollardan destek almak karın kaslarını daha az zorlar.

Kontrol muayeneleri

İlk kontrol genellikle ameliyattan 7-10 gün sonra yapılır. Bu muayenede yara değerlendirilir ve gerekiyorsa dikişler alınır. Göbek altında hafif bir sertlik birkaç hafta sürebilir; bu iyileşmenin olağan bir parçasıdır. Hareket ve spor kısıtlamaları kontrolde hastaya göre yeniden düzenlenir. Sonraki aylarda göbekte yeni bir şişlik fark edilirse hekime görünmek gerekir.

Göbek fıtığı ameliyatından sonra korse takılmalı mı?

Korse her hastada zorunlu değildir. Bazı hastalar ilk haftalarda karın desteğiyle hareket ederken kendini daha rahat hisseder. Büyük fıtık onarımlarında kısa süreli kullanım önerilebilir. Korse onarımı korumaz ve yara iyileşmesinin yerini tutmaz. Kullanılıp kullanılmayacağına ve süresine hekiminiz karar verir.

Riskler ve yan etkiler

Göbek fıtığı ameliyatı tehlikeli mi?

Planlı göbek fıtığı ameliyatı, genel cerrahinin sık yapılan ve güvenli kabul edilen ameliyatlarındandır. Planlı ameliyatta ciddi bir sorun gelişme olasılığı düşüktür. Ameliyatın ölüm riski de sık sorulan bir konudur. Sağlıklı bir hastada planlı onarımda bu çok nadir bir durumdur. Risk ileri yaşta, ağır ek hastalıklarda ve özellikle boğulmuş fıtık nedeniyle yapılan acil ameliyatta artar. Bu yüzden şikâyet veren fıtığın sıkışmadan, planlı olarak onarılması tercih edilir. Anestezinin genel riskleri ameliyattan önce yapılan anestezi değerlendirmesinde ele alınır.

Göbek fıtığı ameliyatının riskleri nelerdir?

• Yara yerinde sıvı birikmesi (seroma); çoğu kendiliğinden emilir.
• Yara enfeksiyonu; çoğunlukla pansuman ve gerekirse antibiyotikle düzelir.
• Kanama ve morluk.
• Yama enfeksiyonu; nadir görülür, bazen yamanın çıkarılmasını gerektirebilir.
• Fıtığın tekrarlaması; yama kullanımı bu riski azaltır.
• Uzun süren ağrı; az sayıda hastada görülür.
• Kapalı yöntemde nadiren bağırsak yaralanması.
• Bacak damarlarında pıhtı ve akciğer sorunları.

Tekrarlama riskini artıran başlıca etkenler fazla kilo, sigara, yara enfeksiyonu ve erken dönemde ağır kaldırmaktır. Bu etkenlerin çoğu hastanın kendi kontrolündedir. Ateş, yaradan akıntı, artan kızarıklık ya da şişlikte ani büyüme olursa hekime haber verilmelidir.

Göbek fıtığı ameliyatı ücreti neye göre belirlenir?

Göbek fıtığı ameliyatı ücreti tek bir rakamla ifade edilemez. Fıtığın boyutu, ameliyat yöntemi (açık, kapalı ya da robotik), yama gerekip gerekmediği, yatış süresi ve sigorta kapsamınız belirleyicidir. Size hangi yöntemin uygun olduğu muayeneden sonra belli olur; ücret bilgisi de bu değerlendirme ve hekiminizle yapacağınız görüşmenin ardından netleşir.

Ücreti etkileyen faktörler

• Fıtığın boyutu ve tekrarlayan fıtık olup olmadığı.
• Onarım yöntemi: açık, kapalı ya da robotik.
• Dikişle ya da yamayla onarım.
• Anestezi türü.
• Ameliyattan önce gereken ultrason ya da tomografi.
• Hastanede kalış süresi.
• Ameliyatın planlı ya da acil yapılması.

SGK ve özel sağlık sigortası kapsamı

Muayene ve tedavi SGK anlaşması kapsamında değildir. Özel sağlık sigortanızın kapsamı için hastanenin hasta hizmetleri birimiyle görüşebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Göbek fıtığı hakkında hastaların en sık sorduğu sorular aşağıda yanıtlanmıştır. Sorunuzun yanıtı burada yoksa muayene sırasında hekiminize sorabilirsiniz.