Makattan Kan Gelmesi

Makattan kan gelmesi nedir?

Makattan kan gelmesi, dışkılama sırasında ya da sonrasında makattan kan görülmesidir. Kan tuvalet kâğıdında, klozette ya da dışkının üzerinde fark edilebilir. Tıpta rektal kanama olarak adlandırılır. Halk arasında "dışkıda kan", "kakadan kan gelmesi" ya da "makattan kanama" diye de anlatılır.

Kanama bir hastalık değil, bir belirtidir. Kaynağı makat kanalı, rektum ya da kalın bağırsağın herhangi bir bölümü olabilir. Kanın rengi ve dışkıyla ilişkisi kaynağın yeri hakkında ipucu verir. Ancak bu ipucu tanı koymaya yetmez; kaynak ancak muayeneyle görülür.

Kanın rengi ne anlatır?

• Parlak kırmızı, dışkının üzerinde ya da kâğıtta: kaynak çoğunlukla makat kanalına yakındır. Hemoroid ve fissür en sık nedenlerdir.
• Koyu kırmızı ya da dışkıya karışmış: kaynak daha yukarıda, kalın bağırsakta olabilir. Polip, kanser, iltihabi bağırsak hastalığı ve divertikül akla gelir.
• Siyah, katran gibi dışkı: kanama çoğunlukla mide ya da ince bağırsak kaynaklıdır. Bu durumda gecikmeden hekime başvurulmalıdır.

Makattan kan gelmesi neden olur?

Nedenler en sık olandan daha seyrek olana doğru aşağıdaki tabloda sıralanmıştır. Her nedenin ayrıntılı anlatımı ilgili sayfadadır.

Daha seyrek nedenler arasında makat siğilleri, anal fistül, ışın tedavisi sonrası bağırsak hasarı ve kan sulandırıcı ilaç kullanımı sayılabilir. Kan sulandırıcı ilaç kanamayı artırabilir, ama kanamanın asıl kaynağını açıklamaz. İlaç kullanan hastada da kaynak araştırılır.

Kanamaya eşlik eden belirtiler

Kanamanın yanında görülen yakınmalar nedeni daraltmaya yardım eder:

• Ağrı: Dışkılama sırasında başlayan ve dakikalar ya da saatler süren keskin ağrı fissürü düşündürür. Ani başlayan, sert ve ağrılı şişlik pıhtılaşmış dış hemoroidi düşündürür.
• Dışarı çıkan kitle: Ikınırken dışarı çıkıp kendiliğinden ya da elle geri giren yumuşak kitle iç hemoroiddir.
• Dışkı alışkanlığında değişiklik: Üç-dört haftadan uzun süren yeni kabızlık, ishal ya da ince dışkı araştırılmalıdır.
• Mukus: Kanla birlikte dışkıda mukus görülmesi iltihabi bağırsak hastalığı, polip ya da makat sarkmasında görülebilir.
• Halsizlik ve solukluk: Uzun süreli gizli kanama demir eksikliği kansızlığına yol açabilir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

İlk kez makattan kan gördüyseniz muayene olmanız önerilir. Kanamanın hemoroidden geldiğini varsaymak, altta yatan başka bir nedenin gözden kaçmasına yol açabilir.

Acil servise başvurulması gereken durumlar

• Pıhtılı ya da yoğun kanama, klozetin kanla dolması
• Baş dönmesi, bayılma hissi, çarpıntı ya da soğuk terleme
• Siyah, katran gibi dışkı
• Kanamayla birlikte şiddetli karın ağrısı ya da ateş
• Gaz ve dışkı çıkaramama

Kolonoskopi gerektiren alarm bulguları

Kılavuzlar aşağıdaki durumlarda kalın bağırsağın tamamının incelenmesini önerir:

• 40 yaşın üzerinde nedeni açıklanamayan makat kanaması
• Kanamayla birlikte demir eksikliği kansızlığı ya da istemsiz kilo kaybı
• Üç-dört haftadan uzun süren dışkı alışkanlığı değişikliği
• Birinci derece yakında kolon ya da rektum kanseri öyküsü
• Kanamanın tedaviye rağmen sürmesi ya da kaynağın muayenede görülememesi

Kırk yaşın altında, tipik hemoroid kanaması olan ve alarm bulgusu taşımayan hastada makat muayenesi ve anoskopi çoğu zaman yeterli bilgi verir. Hangi tetkikin gerektiğine muayeneden sonra hekim karar verir.

Tanı ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme şu basamaklarla ilerler:

1. Öykü: Kanamanın rengi, miktarı, süresi, ilaçlar ve ailede bağırsak kanseri öyküsü sorulur.
2. Makat muayenesi: Dış bakı ve parmakla muayene yapılır. Hemoroid, fissür ve siğil çoğunlukla bu aşamada görülür.
3. Anoskopi ve rektoskopi: Makat kanalı ve rektumun alt bölümü kısa bir aletle incelenir. Hazırlık gerekmez.
4. Kolonoskopi: Alarm bulgusu varsa ya da kaynak bulunamadıysa kalın bağırsağın tamamı incelenir. Ayrıntılar kolonoskopi sayfasındadır.
5. Kan tetkikleri: Kansızlık ve demir eksikliği araştırılır.

Tedavi nedene göre değişir. Hemoroid ve fissürde çoğu hastada beslenme düzenlemesi, lif desteği, oturma banyosu ve hekimin önerdiği ilaçlar yeterlidir. Yanıt alınamayan hastada bant ligasyonu, lazer ya da ameliyat gündeme gelir. Polip kolonoskopi sırasında çıkarılır. Kanser ya da iltihabi bağırsak hastalığında tedavi planı, hastalığın yeri ve evresine göre ekip tarafından yapılır. Tüm başlıklar proktoloji bölümünde yer alır.

Sık sorulan sorular