Anal (Anorektal) Manometri Testi

Anal (anorektal) manometri nedir?

Anorektal manometri, makat kanalı ve rektumdaki basınçları ölçen bir fizyoloji testidir. Makatın kapanmasını iki kas sağlar. İç sfinkter istem dışı çalışır ve dinlenirken makatı kapalı tutar. Dış sfinkter istemli kastır; sıkıştırdığınızda devreye girer. Rektum ise dışkının biriktiği son bağırsak bölümüdür ve dolduğunda tuvalet hissi oluşturur.

Test bu üç yapının ne kadar iyi çalıştığını ve birbirleriyle uyumunu sayılarla gösterir. Muayenede parmakla hissedilen bilgi böylece ölçülebilir hale gelir. Bu yüzden manometri, pelvik taban hastalıkları değerlendirmesinin temel testlerinden biridir.

Test neyi ölçer?

• Dinlenme basıncı: iç sfinkterin makatı ne kadar kapalı tuttuğu.
• Sıkma basıncı: dış sfinkterin gücü ve sıkmayı ne kadar sürdürebildiği.
• Öksürme yanıtı: ani karın basıncına karşı makatın refleks olarak kapanması.
• Ikınma sırasında uyum: dışkılarken makat kaslarının gevşeyip gevşemediği.
• Refleks: rektum gerildiğinde iç sfinkterin kendiliğinden gevşemesi.
• Rektum duyusu: rektumun dolduğunu ne zaman fark ettiğiniz.

Anorektal manometri ve diğer testler

Manometri çoğu zaman tek başına kullanılmaz. Balon atma testi aynı seansta yapılır ve dışkılama yeteneğini basitçe gösterir. Gerekirse makat içi ultrason ile kasların yapısı, dışkılama grafisi ya da manyetik rezonans dışkılama çalışmasıyla da dışkılamanın görüntüsü değerlendirilir. Manometri kasın nasıl çalıştığını, görüntüleme ise yapısını gösterir. İkisi birlikte daha doğru bir tanı sağlar.

Yüksek çözünürlüklü manometri nedir?

Eski sistemlerde sonda üzerinde az sayıda ölçüm noktası bulunurdu. Yeni sistemlerde sonda boyunca çok sayıda algılayıcı vardır. Bu yönteme yüksek çözünürlüklü manometri denir. Makat kanalının tamamı aynı anda ölçülür ve sonuç renkli bir basınç haritası olarak görülür. Hasta açısından test aynı şekilde yapılır; fark yalnızca ölçümün ayrıntısındadır. Anorektal motilite testi ifadesi de aynı incelemeyi anlatır.

Testten ne beklenir?

Manometri bir tedavi değildir. Şikâyetlerinizin nedenini anlamaya ve doğru tedaviyi seçmeye yardım eder. Örneğin kabızlığı olan bir hastada sorun bağırsağın yavaş çalışması mı, yoksa ıkınırken makatın gevşeyememesi mi? Bu iki durumun tedavisi farklıdır ve manometri bu ayrımı yapmaya yardım eder.

Gaita kaçıran bir hastada test, kasın zayıf olup olmadığını, rektumun duyusunun azalıp azalmadığını gösterir. Bu bilgi egzersiz, biofeedback ya da cerrahi arasında seçim yapmayı kolaylaştırır. Ameliyat düşünülen bazı hastalarda ise kasların ameliyattan önceki durumunu kayda geçirir.

Manometri hangi sorulara yanıt verir?

Test sonunda hekiminiz şu sorulara daha net yanıt verebilir:

• Makat kasları dinlenirken ve sıkarken yeterince güçlü mü?
• Ikınırken kaslar gevşiyor mu, yoksa kapıyı kapatıyor mu?
• Rektum doluluğu zamanında hissediliyor mu?
• İç sfinkterin gevşeme refleksi yerinde mi?
• Egzersiz ve biofeedback ile düzelmesi beklenen bir sorun mu var?

Bu yanıtlar tedavinin yönünü belirler. Örneğin ıkınma uyumsuzluğu olan bir hastada güçlü laksatifler tek başına yeterli olmayabilir. Kasın gevşemeyi öğrenmesi gerekir. Kas zayıflığı olan bir hastada ise güçlendirme ve duyu eğitimi ön plana çıkar.

Test sırasında ne hissedersiniz?

Sonda girerken hafif bir baskı ya da rahatsızlık hissedebilirsiniz. Balon şişirildiğinde tuvalete gitme isteği ya da dolgunluk duyulur. Bu his testin bir parçasıdır ve balon söndürülünce geçer. Çoğu hasta testi katlanılabilir bulur. Ekibimiz her adımı size önceden söyler; istediğinizde ara verilebilir.

Kimler için uygundur?

Anorektal manometri neden yapılır?

Manometri testi, makat kaslarının ve rektumun işlevini anlamak gereken durumlarda istenir. Başlıca nedenler şunlardır:

• Gaz, sıvı ya da katı dışkı kaçırma.
• Uzun süreli kabızlık ve ıkınmaya rağmen boşaltamama hissi.
• Parmakla yardım etmeden dışkılayamama.
• Doğumda makat kası yaralanmış kadınlarda kas işlevinin ölçülmesi.
• Makat ameliyatı planlanan ve kası zaten zayıf olabilecek hastalar.
• Rektum ameliyatı ya da ışın tedavisi sonrası dışkılama sorunları.
• Çocuklukta başlayan inatçı kabızlıkta doğuştan sinir eksikliğinin araştırılması.
• Biofeedback tedavisinin başında ve sonunda karşılaştırma.

Uzun süreli kabızlık ve ıkınma güçlüğü için kabızlık ve tıkayıcı dışkılama sayfasına, kaçırma şikâyeti için gaita kaçırma sayfasına bakabilirsiniz.

Doğum sonrası ve ameliyattan önce değerlendirme

Normal doğumda makat kasları zarar görebilir. Bazı kadınlarda belirtiler yıllar sonra, menopozla birlikte ortaya çıkar. Doğumda makat kası yaralanmış ve onarılmış kadınlarda manometri, iyileşmeyi ölçmek için kullanılır. Bir sonraki doğumun nasıl yapılacağı konuşulurken de bu ölçüm yol gösterebilir.

Makat bölgesinde ameliyat planlanan bazı hastalarda kasın gücü önceden bilinmek istenir. Özellikle birden çok doğum yapmış ya da daha önce makat ameliyatı geçirmiş hastalarda bu önemlidir. Kas zaten zayıfsa cerrahi yöntem buna göre seçilir. Rektum ameliyatından sonra geçici bağırsak ağzı kapatılmadan önce de bazı hastalarda test istenebilir.

Kimlerde ertelenir?

Bazı durumlarda test ertelenir. Ağrılı ve aktif bir makat çatlağı varsa sonda yerleştirmek zor olur ve ölçüm yanıltıcı çıkar. Makat çatlağı ayrı bir hastalıktır ve proktoloji bölümünde ele alınır. Makat çevresinde apse ya da yakın zamanda geçirilmiş makat ameliyatı da testi geciktirir. Hamilelikte test ancak gerekli görülürse yapılır. Komutlara uyamayacak hastalarda sonuçlar güvenilir olmaz.

Anorektal manometri nerede, hangi bölümde yapılır?

Anorektal manometri farklı hastanelerde genel cerrahi, kolorektal cerrahi ya da gastroenteroloji birimlerinde yapılır. Testin kolorektal cerrahi ve pelvik taban birimi içinde olması bir avantajdır. Çünkü sonuç, tedaviyi planlayacak ekip tarafından doğrudan yorumlanır.

İzmir merkezli ekibimizde test, hastanemizdeki anorektal manometri cihazıyla yapılır. Testi Doç. Dr. Tayfun Bişgin uygular. İşlem hastanede yapılır. Ekip, hekimimizin başkanlığında kolorektal cerrah, jinekolog, ürolog ve pelvik taban fizyoterapistinden oluşur. Randevu için 444 3 545 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Anorektal manometri nasıl yapılır?

Hazırlık

Testten önce aç kalmanız gerekmez. Olağan yemeğinizi yiyebilir, suyunuzu içebilirsiniz. Bazı hastalardan rektumun boş olması için testten bir iki saat önce küçük bir lavman istenir. Hazırlık bilgisi randevu sırasında size verilir. Bağırsak hareketlerini etkileyen ilaçlarınızı hekiminiz söylemedikçe bırakmayın. Testten hemen önce idrarınızı yapmanız rahat etmenizi sağlar.

Test adım adım

Test özel bir odada ve mahremiyet korunarak yapılır. Manometri nasıl çekilir sorusunun yanıtı aşağıdaki adımlardır:

1. Sol yanınıza, dizleriniz karnınıza doğru çekili olarak yatarsınız.
2. Önce kısa bir parmak muayenesi yapılır.
3. Ucunda küçük bir balon bulunan ince ve esnek sonda, kayganlaştırıcı jelle makattan birkaç santimetre içeri yerleştirilir.
4. Kasların sondaya alışması için birkaç dakika dinlenirsiniz; bu sırada dinlenme basıncı ölçülür.
5. Sizden makatınızı kısa süre sıkmanız istenir; bu birkaç kez tekrarlanır.
6. Ardından sıkmayı yaklaşık yarım dakika sürdürmeniz istenir; bu kasın dayanıklılığını gösterir.
7. Bir iki kez öksürmeniz istenir; makatın refleks kapanması ölçülür.
8. Dışkılıyormuş gibi ıkınmanız istenir; kasların gevşeyip gevşemediği görülür.
9. Balon kademeli olarak şişirilir ve ilk hissettiğiniz an, tuvalet isteği ve dayanabileceğiniz en yüksek doluluk not edilir.

Bu sırada iç sfinkterin kendiliğinden gevşeme refleksi de kaydedilir. Ölçümler bilgisayarda renkli bir basınç haritası olarak izlenir.

Balon atma testi

Manometriden sonra rektuma suyla doldurulmuş küçük bir balon yerleştirilir. Tuvalette, normal dışkılama pozisyonunda bu balonu dışarı atmanız istenir. Balonun yaklaşık bir dakika içinde atılması normal kabul edilir. Atılamaması, ıkınırken makat kaslarının gevşemediğini ya da itme kuvvetinin yetersiz olduğunu düşündürür. Bu basit test, manometrinin dışkılamaya dair bulgularını destekler.

Ne kadar sürer?

Açıklama ve hazırlıkla birlikte işlem yaklaşık 30-45 dakika sürer. Ölçüm bölümü genellikle 15-20 dakikadır. Anestezi ya da uyutma yapılmaz. Test sırasında konuşabilir ve rahatsızlık hissederseniz söyleyebilirsiniz.

Test sonrası ve sonuçların yorumu

Testten hemen sonra günlük yaşamınıza dönebilirsiniz. Yemek, iş ve araç kullanma için bir kısıtlama yoktur. Kayganlaştırıcı jel nedeniyle kısa süre hafif nemlilik olabilir. Makatta birkaç saat süren hafif bir hassasiyet de olağandır.

Anorektal manometri sonuçları nasıl yorumlanır?

Sonuçlar uluslararası bir çalışma grubunun geliştirdiği ortak sınıflama mantığıyla yorumlanır. Bu sınıflama bulguları dört ana başlıkta toplar. Aşağıda bu başlıklar sade bir dille anlatılmıştır:

• Refleks: rektum gerildiğinde iç sfinkterin gevşemesi beklenir. Bu refleksin hiç görülmemesi, doğuştan sinir eksikliği gibi nadir durumları düşündürür.
• Kas gücü ve kapanma: dinlenme ya da sıkma basıncının düşük olması makatın zayıf kapandığını gösterir. Bu bulgu gaita kaçırmada sık görülür.
• Ikınma uyumu: dışkılarken makat kasları gevşemez ya da tersine kasılırsa buna dissinerji denir. Balon atma testi de başarısızsa kabızlığın nedeni büyük olasılıkla budur.
• Rektum duyusu: rektum doluluğu geç hissediliyorsa duyu azalmıştır. Çok erken ve sık hissediliyorsa rektum aşırı duyarlıdır.

Normal değerler kullanılan cihaza, yaşa ve cinsiyete göre değişir. Bu yüzden tek bir sayı değil, bulguların bütünü değerlendirilir. Sağlıklı kişilerin bir bölümü de test ortamında ıkınırken kasılabilir. Bu nedenle sonuç her zaman şikâyetleriniz, muayene ve diğer testlerle birlikte yorumlanır.

Kabızlıkta sonuç ne anlama gelir?

Kabızlığı olan hastalarda en önemli soru ıkınma uyumudur. Dışkılarken karın kasları iter, makat kasları ise gevşer. Bazı kişilerde bu uyum bozulmuştur ve makat ıkınırken tersine sıkışır. Buna dissinerjik dışkılama ya da anismus denir. Hasta ne kadar ıkınırsa ıkınsın dışkı kapalı bir kapıya dayanır. Bu sorunun ilaçla düzelmesi zordur. Kasın yeniden eğitilmesi gerekir ve bunun yolu biofeedback'tir.

Bazı hastalarda ise makat gevşer ama itme kuvveti yetersizdir. Bazılarında rektum doluluğu çok geç hissedilir ve tuvalet isteği zayıflar. Her bulgu, tedavide farklı bir noktaya ağırlık verilmesini sağlar.

Gaita kaçırmada sonuç ne anlama gelir?

Gaita kaçıran hastalarda dinlenme basıncı düşükse, kişi farkında olmadan sızıntı yaşayabilir. Sıkma basıncı düşükse ani tuvalet isteğinde yetişememe ön plandadır. Rektum duyusu azalmışsa dışkı geldiği fark edilmeden kaçabilir. Rektum aşırı duyarlıysa sık ve acil tuvalet ihtiyacı olur. Bu bulgulara göre egzersiz programı kişiye özel kurulur. Kasta yapısal bir yırtık şüphesi varsa makat içi ultrason ile kas görüntülenir.

Testten sonra ne olur?

Hekiminiz raporu sizinle kontrol görüşmesinde konuşur. Ikınma uyumsuzluğu bulunan hastalarda ilk tedavi seçeneği biofeedback'tir. Biofeedback, manometriye benzer bir sondayla kaslarınızı ekranda izleyerek doğru kullanmayı öğrendiğiniz bir egzersiz tedavisidir. Ayrıntılar için biofeedback tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.

Kas zayıflığı olan hastalarda diyet düzeni, pelvik taban egzersizleri ve biofeedback birlikte planlanır. Kasta belirgin bir yırtık saptanırsa onarım seçeneği konuşulur. Sinir uyarısının zayıf olduğu seçilmiş hastalarda sakral sinir uyarımı değerlendirilir. Tedaviden sonra test tekrarlanarak değişim ölçülebilir.

Riskler ve yan etkiler

Anorektal manometri düşük riskli bir testtir. Kesi, iğne ya da ilaç kullanılmaz. En sık görülen durum test sırasındaki rahatsızlık hissidir. Balon şişirildiğinde tuvalete gitme isteği, karında hafif kramp ya da gaz hissi olabilir. Bu duyular balon söndürülünce geçer.

Testten sonra birkaç saat makatta hafif hassasiyet olabilir. Hemoroidi olan hastalarda tuvalet kâğıdında az miktarda kan görülebilir. Bu genellikle kendiliğinden durur. Makat ya da rektum duvarında yaralanma son derece nadirdir. Testten sonra şiddetli ağrı, ateş ya da devam eden kanama olursa ekibimizi aramanız gerekir.

Bazı hastalar test sırasında utanma ya da kaygı duyar. Bu çok doğal bir duygudur. Ekibimiz testi sakin bir ortamda ve mahremiyetinize özen göstererek yapar. Her adım önceden açıklanır ve istediğinizde ara verilir.

Sonucun yanıltıcı olabileceği durumlar

Test ortamı gerçek tuvaletten farklıdır. Yan yatarak ıkınmak, bazı hastalarda kasların doğal biçimde gevşemesini zorlaştırır. Kaygı da sonuçları etkileyebilir. Bu yüzden ıkınma uyumsuzluğu kararı tek bir ölçüme değil, balon atma testi ve gerekirse görüntülemeye dayanır. Sonuç şikâyetlerle uyuşmuyorsa test tekrarlanabilir.

Anal manometri ücreti neye göre belirlenir?

Anal manometri ücreti tek bir rakamla ifade edilemez; hastadan hastaya değişir. Testin kapsamı, aynı seansta yapılan ek ölçümler, gerekirse eklenen görüntüleme testleri ve sigorta kapsamınız belirleyicidir. Size hangi testlerin gerektiği muayeneden sonra belli olur; ücret bilgisi de bu değerlendirme ve hekiminizle yapacağınız görüşmenin ardından netleşir.

Ücreti etkileyen faktörler

• Testin yalnız manometri mi, yoksa balon atma testi ve duyu ölçümüyle birlikte mi yapıldığı.
• Makat içi ultrason ya da dışkılama görüntülemesi gibi ek testlere ihtiyaç olup olmadığı.
• Sonuçların değerlendirildiği kontrol muayenesi.
• Tedavi sonrası karşılaştırma için testin tekrarlanıp tekrarlanmayacağı.

SGK ve özel sağlık sigortası kapsamı

Muayene ve tedavi SGK anlaşması kapsamında değildir. Özel sağlık sigortanızın kapsamı için hastanenin hasta hizmetleri birimiyle görüşebilirsiniz.

Sık sorulan sorular