Göbek Fıtığı Ameliyatsız Geçer mi? Belirtiler, Riskler ve Tedavi

Yetişkinlerde göbek fıtığı ameliyatsız geçmez. Karın duvarındaki delik kendiliğinden kapanmaz ve zamanla büyüme eğilimi gösterir. Bebeklerde ise göbek fıtığı çoğunlukla ilk yıllarda kendiliğinden kapanır. Küçük ve şikâyet vermeyen fıtıklar bir süre izlenebilir. Ağrı yapan, büyüyen ya da geri girmeyen fıtıklar cerrahi olarak onarılır.

Göbek fıtığı nedir?

Göbek fıtığı, göbek deliği çevresindeki karın duvarının zayıflaması sonucu karın içindeki yağ dokusunun ya da bağırsağın dışarı doğru çıkmasıdır. Ciltte göbek üzerinde ya da çevresinde bir şişlik olarak fark edilir. Göbek, doğumdan önce göbek kordonunun geçtiği yer olduğu için karın duvarının doğal bir zayıf noktasıdır.

Halk arasında karın fıtığı denince çoğunlukla göbek fıtığı ve göbeğin üst kısmındaki epigastrik fıtık kastedilir. Ameliyat yerinde gelişen fıtıklar ise kesi fıtığı olarak adlandırılır.

Göbek fıtığı neden olur?

Göbek fıtığı, karın içi basıncın uzun süre yüksek kalması ve karın duvarının zayıflamasıyla oluşur. Başlıca nedenler şunlardır:

• Fazla kilo ve karın bölgesinde yağlanma
• Gebelik, özellikle birden fazla ya da ikiz gebelik
• Kronik öksürük ve sigara kullanımı
• Uzun süren kabızlık ve ıkınma
• Ağır kaldırmayı gerektiren işler
• Karında sıvı birikmesi (asit)
• Bebeklerde göbek halkasının doğumdan sonra tam kapanmaması

Kadınlarda göbek fıtığı neden daha sık görülür?

Gebelik, karın kaslarını gerer ve göbek çevresindeki dokuyu zayıflatır. Bu yüzden kadınlarda göbek fıtığı sıklıkla gebelik sırasında ya da doğumdan sonra ortaya çıkar. Karın kaslarının ortadan ayrılması, yani rektus diyastazı, göbek fıtığına eşlik edebilir. Bu durumda onarım planı ikisini birlikte ele alır.

Göbek fıtığı belirtileri nelerdir?

Yetişkinlerde göbek fıtığı belirtileri genellikle şunlardır:

• Göbekte ya da göbek çevresinde yumuşak bir şişlik
• Öksürünce, ıkınınca ya da ayağa kalkınca belirginleşen şişlik
• Sırtüstü yatınca küçülen ya da kaybolan şişlik
• Göbek çevresinde çekilme, dolgunluk ya da batma hissi
• Uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık

Bazı göbek fıtıkları hiçbir şikâyet vermez ve yalnızca bir şişlik olarak fark edilir. Karın fıtığı belirtileri de benzerdir: karın ön duvarında, öksürünce ve ıkınınca belirginleşen bir şişlik.

Göbek fıtığı nasıl görünür?

Göbek fıtığının görünümü fıtığın büyüklüğüne göre değişir. Küçük fıtıkta göbek deliği dışa doğru kabarmış, düğme gibi görünür. Büyük fıtıkta göbeğin üzerinde ya da kenarında ceviz ya da daha büyük boyutta yuvarlak bir şişlik olur. Şişlik genellikle ten rengindedir. Kızarıklık, morarma ya da sertlik normal değildir ve sıkışma belirtisi olabilir.

Göbek fıtığı ağrısı nereye vurur?

Göbek fıtığı ağrısı çoğunlukla göbek ve hemen çevresinde hissedilir. Ağrı genellikle sızı ya da batma şeklindedir ve öksürük, ağır kaldırma, eğilme ile artar. Fıtık büyükse ağrı karnın alt ve yan bölgelerine yayılabilir. Şiddetli ve sürekli ağrı, özellikle bulantı ve kusmayla birlikteyse sıkışma belirtisidir.

Göbek fıtığı ameliyatsız geçer mi?

Yetişkinlerde geçmez. Göbek fıtığı ameliyatsız düzelir mi sorusunun yanıtı yaşa göre değişir. Yetişkinlerde karın duvarındaki delik kendiliğinden kapanmaz; zamanla aynı kalır ya da büyür. Egzersiz, korse ya da beslenme deliği kapatmaz.

Bebeklerde ve küçük çocuklarda durum farklıdır. Bebeklerde görülen göbek fıtığı çoğunlukla ilk birkaç yıl içinde kendiliğinden kapanır. Bu nedenle çocuklarda, sıkışma olmadığı sürece, genellikle okul çağına kadar beklenir. Bu yaşa kadar kapanmayan ya da çok büyük olan fıtıklar çocuk cerrahisi tarafından onarılır.

Göbek fıtığı nasıl düzelir?

Yetişkinde göbek fıtığının kalıcı olarak düzelmesinin tek yolu cerrahi onarımdır. Ameliyatta dışarı çıkan doku karın içine geri yerleştirilir ve karın duvarındaki delik kapatılır. Delik küçükse dikişle, büyükse yamayla (mesh) onarım yapılır. Güncel kılavuzlar, tekrarlama riskini azalttığı için çoğu yetişkin hastada yama kullanılmasını önerir.

Göbek fıtığı evde nasıl geçer?

Göbek fıtığı evde geçmez. Evde yapılabilecekler fıtığı yok etmez; ancak şikâyetleri azaltabilir ve büyümesini yavaşlatabilir:

• Fazla kiloları vermek
• Kabızlığı önlemek için lifli beslenmek ve bol su içmek
• Ağır kaldırmaktan ve ani zorlanmalardan kaçınmak
• Öksürüğü tedavi ettirmek, sigarayı bırakmak
• Şişliği elle bastırarak içeri itmeye zorlamamak

Göbeğe bozuk para, bant ya da sıkı sargı yapmak eski bir uygulamadır. Bu yöntemler fıtığı kapatmaz ve cilt yarasına yol açabilir.

Göbek fıtığı ilaçla tedavi edilir mi?

Hayır. Göbek fıtığı ilaçla tedavi edilemez. Ağrı kesiciler yalnızca geçici olarak rahatlama sağlar. Fıtığın nedeni karın duvarındaki fiziksel bir açıklık olduğu için ilaç, krem ya da bitkisel karışımlar bu açıklığı kapatmaz.

Göbek fıtığı ağrısına ne iyi gelir?

Kısa süreli dinlenmek, sırtüstü yatmak ve zorlanmadan kaçınmak hafif ağrıyı azaltabilir. Hekimin önerdiği basit ağrı kesiciler kullanılabilir. Dışarıdan sıcak ya da soğuk uygulama, fıtığın üzerine bastırmak önerilmez. Ağrı sık tekrarlıyorsa bu, fıtığın onarılması gerektiğinin işaretidir.

Göbek fıtığı ameliyatı şart mı?

Her göbek fıtığı hemen ameliyat gerektirmez. Kararı fıtığın büyüklüğü, şikâyetler ve hastanın genel sağlığı belirler.

• İzlenebilecek fıtıklar: Küçük, ağrı yapmayan, kolayca geri giren fıtıklar bir süre izlenebilir.
• Onarılması önerilen fıtıklar: Ağrı yapan, büyüyen, günlük yaşamı kısıtlayan ya da zaman zaman takılan fıtıklar planlı olarak onarılır.
• Acil onarılan fıtıklar: Sıkışan, geri girmeyen ve şiddetli ağrı yapan fıtıklar acil ameliyat gerektirir.

İzleme kararı verilen hastalar sıkışma belirtilerini bilmeli ve şikâyetleri artarsa yeniden muayeneye gelmelidir.

Göbek fıtığı olanlar ne yapmalı?

Göbek fıtığı fark eden kişi önce genel cerrahi muayenesine başvurmalıdır. Muayenede fıtığın büyüklüğü, içeriği ve geri girip girmediği değerlendirilir. Gerekirse ultrason ya da tomografi istenir. Sonrasında izlem ya da onarım kararı birlikte verilir. Bu süreçte kilo kontrolü, kabızlığın önlenmesi ve ağır kaldırmaktan kaçınmak fıtığın büyümesini yavaşlatır.

Göbek fıtığı ameliyat olmazsa ne olur?

Onarılmayan göbek fıtığı çoğunlukla zamanla büyür. Büyüdükçe ağrı ve rahatsızlık artar, onarım da zorlaşır. En önemli risk sıkışmadır: fıtık deliğinden çıkan bağırsak ya da yağ dokusu geri giremez ve kanlanması bozulabilir. Bu durum acil ameliyat gerektirir. Planlı yapılan onarım, acil koşullarda yapılan onarıma göre daha kısa sürer ve daha az komplikasyonla sonuçlanır.

Göbek fıtığı ne zaman tehlikeli olur?

Göbek fıtığının tehlikesi sıkışma ve bağırsağın kanlanmasının bozulmasıdır. Şu belirtiler acil durumu gösterir:

• Fıtığın aniden sertleşmesi ve geri girmemesi
• Şişlikte şiddetli ve giderek artan ağrı
• Fıtık üzerinde kızarıklık ya da morarma
• Bulantı ve kusma
• Gaz ve dışkı çıkaramama
• Ateş

Bu belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır. Bağırsak tıkanıklığıyla ilgili ayrıntılar bağırsak tıkanıklığı sayfasında anlatılmıştır.

Göbek fıtığı patlaması belirtileri nelerdir?

Halk arasında "fıtık patlaması" denen durum genellikle fıtığın sıkışmasıdır. Belirtileri yukarıdaki acil belirtilerle aynıdır: sert, geri girmeyen ve şiddetli ağrıyan bir şişlik, kusma ve gaz çıkaramama. Çok büyük ve uzun süredir onarılmamış fıtıklarda, üzerindeki cilt incelip yara açılabilir. Bu da acil bir durumdur.

Göbek fıtığı ameliyatı nasıl yapılır?

Göbek fıtığı ameliyatı açık ya da kapalı yöntemle yapılabilir:

• Açık onarım: Göbek altında küçük bir kesiyle fıtık kesesine ulaşılır, doku geri yerleştirilir ve delik dikiş ya da yamayla kapatılır. Küçük fıtıklarda sık tercih edilir. Ayrıntılar için açık fıtık ameliyatı sayfasına bakabilirsiniz.
• Kapalı onarım: Karında açılan küçük deliklerden kamera ve aletlerle girilir. Büyük fıtıklarda, birden fazla fıtıkta ya da rektus diyastazı eşlik ettiğinde tercih edilebilir. Kapalı fıtık ameliyatı ve robotik fıtık ameliyatı sayfalarında yöntemler anlatılmıştır.

Ameliyat genellikle genel anesteziyle yapılır. Hastaların çoğu aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur. Hastalığın genel bilgileri ve tedavi seçenekleri göbek fıtığı sayfasında yer almaktadır.

Göbek fıtığı ameliyattan sonra tekrarlar mı?

Onarılan göbek fıtığı bir kısım hastada yeniden oluşabilir. Yamayla yapılan onarımlarda tekrarlama, yalnızca dikişle yapılan onarımlara göre daha azdır. Ameliyat sonrası ilk haftalarda ağır kaldırmaktan kaçınmak, kilo kontrolü ve sigarayı bırakmak tekrarlama olasılığını azaltır.

Kasıkta benzer bir şişlik fark edenler için kasık fıtığı ameliyatsız tedavi yazısı da yol gösterici olabilir.