Kapalı (Laparoskopik) Fıtık Ameliyatı, TEP ve TAPP

Kapalı fıtık ameliyatı nedir?

Laparoskopi, karın duvarına açılan küçük deliklerden ince bir kamera ve özel aletler sokularak yapılan cerrahidir. Kamera görüntüsü büyütülerek ekrana yansır ve cerrah ameliyatı bu ekrandan izler. Kapalı fıtık ameliyatında bu yöntem kasık fıtığının onarımında kullanılır. Halk arasında "kapalı ameliyat", "laparoskopik fıtık ameliyatı" ya da "delikten fıtık ameliyatı" denir. Laparoskopinin genel anlatımı laparoskopik cerrahi sayfasındadır.

Fıtığın ne olduğu, belirtileri ve hangi durumda acil olduğu kasık fıtığı sayfasında anlatılır. Bu sayfa kapalı yöntemin kendisine odaklanır. Kapalı onarım, ileri fıtık ve karın duvarı cerrahisi içinde en sık kullanılan minimal invaziv yaklaşımlardan biridir.

Laparoskopik fıtık ameliyatı nasıl çalışır?

Kasık fıtığı, karın duvarının içten dışa doğru zayıfladığı bir noktadan çıkar. Açık ameliyat bu bölgeye dışarıdan, deri ve kas katlarını geçerek ulaşır. Kapalı ameliyat ise aynı bölgeye içeriden, karın zarının arkasından bakar. Bu açıdan kasıktaki üç zayıf nokta aynı anda görülür: dolaylı fıtık ağzı, dolaysız fıtık bölgesi ve femoral aralık. Cerrah, fıtık kesesini geri çeker ve bu üç noktayı geniş bir yamayla birlikte örter. Karın içi basınç, yamayı duvara doğru bastırarak yerinde tutmasına yardım eder.

TEP ve TAPP arasındaki fark nedir?

Kapalı kasık fıtığı onarımının iki standart tekniği vardır:

• TEP (tamamen karın zarı dışından onarım): Karın boşluğuna girilmez. Karın kası ile karın zarı arasındaki doğal boşluk bir balon ya da kamerayla açılır. Yama bu boşluğa yerleştirilir. Bağırsaklar karın zarının arkasında kaldığı için onlara dokunulmaz.
• TAPP (karın içinden karın zarı arkasına onarım): Kamera önce karın boşluğuna girer. Kasık bölgesindeki karın zarı açılır ve bir cep oluşturulur. Yama bu cebe serilir, ardından karın zarı yeniden kapatılır. Karın içi doğrudan görüldüğü için karşı taraftaki gizli fıtık da fark edilebilir.

Her iki teknikte de yama aynı katmana, karın zarının önüne yerleştirilir. Fark, cerrahın bu katmana hangi yoldan ulaştığıdır. TEP ve TAPP'ı karşılaştıran sistematik derleme, iki teknik arasında belirgin bir sonuç farkı göstermemiştir. Uluslararası kılavuz da iki tekniği eşdeğer kabul eder ve seçimi cerrahın deneyimine bırakır. Doç. Dr. Tayfun Bişgin tekniği fıtığın özelliğine göre seçer.

Kapalı fıtık ameliyatı ne sağlar?

Kapalı yöntemin amacı açık yöntemle aynıdır: fıtığı onarmak ve tekrarlamasını önlemek. Farkı, bu amaca daha küçük kesilerle ulaşmasıdır. Açık ve kapalı yöntemi karşılaştıran sistematik derleme şu bulguları ortaya koymuştur:

• İlk günlerde daha az ağrı.
• Günlük hayata ve işe daha erken dönüş.
• Ameliyattan aylar sonra süren kronik kasık ağrısının daha az görülmesi.
• Kesi yeri enfeksiyonunun ve morarmanın daha az olması.
• Deneyimli ellerde açık onarıma benzer tekrar oranı.

Kapalı yöntemin bedeli de vardır. Genel anestezi gerektirir ve ameliyat süresi çoğunlukla daha uzundur. Öğrenilmesi uzun süren bir tekniktir ve sonuçlar cerrahın deneyimiyle yakından ilişkilidir. Nadir de olsa mesane, bağırsak ve büyük damar yaralanması gibi ciddi komplikasyonlar açık yönteme göre biraz daha sık bildirilmiştir.

Kapalı ameliyatta iz kalır mı?

Kapalı fıtık ameliyatında genellikle üç küçük kesi yapılır. Biri göbek içinde ya da hemen altındadır ve yaklaşık 1 santimetredir. Diğer ikisi alt karında yer alır ve daha küçüktür. Kesiler zamanla solar ve göbek içindeki iz çoğu zaman belirgin değildir. Yine de her kesi bir iz bırakır; izin görünümü kişinin cilt yapısına göre değişir.

Kimlere önerilir?

Kapalı yöntemin öne çıktığı durumlar

Uluslararası kasık fıtığı kılavuzu, kapalı yöntemi şu durumlarda özellikle önerir:

• Çift taraflı fıtık: İki taraf aynı deliklerden, tek ameliyatta onarılır.
• Açık ameliyattan sonra tekrarlayan fıtık: Daha önce dokunulmamış arka katmandan girildiği için yara dokusu ile uğraşılmaz.
• Kadınlarda kasık fıtığı: Femoral aralık aynı anda görülür ve gizli bir femoral fıtık atlanmaz.
• Erken dönemde işe ve spora dönmesi gereken hasta: İlk dönem ağrısı daha az olduğu için tercih edilebilir.
• Tek taraflı fıtıkta karşı tarafın da değerlendirilmesi istendiğinde.

Açık mı, kapalı mı?

Açık ve kapalı yöntemin her ikisi de kasık fıtığı için kabul gören onarım yollarıdır. Seçim; fıtığın tipine, büyüklüğüne, tek ya da çift taraflı olmasına, önceki ameliyatlara ve anestezi riskine göre yapılır. Açık yöntemin adımları, anestezi seçenekleri ve fıtık yamasıyla ilgili ayrıntılar açık fıtık ameliyatı sayfasında anlatılır. Kapalı onarımın robotik cerrahi sistemiyle yapılan biçimi ise robotik fıtık ameliyatı sayfasındadır.

Kapalı yöntemin uygun olmayabileceği durumlar

• Kalp ya da akciğer hastalığı nedeniyle genel anestezi alamayan hasta.
• Daha önce kapalı yöntemle onarılmış ve tekrarlamış fıtık; bu durumda açık yol çoğunlukla daha uygundur.
• Geçirilmiş prostat ya da mesane ameliyatı; arka katmandaki yapışıklıklar onarımı zorlaştırabilir.
• Testis torbasına inmiş çok büyük fıtık; bazı hastalarda TAPP ya da açık yöntem seçilir.
• Kontrol altına alınamamış kanama bozukluğu.

Bu durumlar kesin engel değildir. Her biri hastanın kendi koşullarıyla birlikte değerlendirilir.

Tek taraflı fıtıkta karşı taraf da onarılır mı?

Tek taraflı fıtığı olan bazı hastalarda, kapalı ameliyat sırasında karşı tarafta da küçük bir fıtık görülür. Bu fıtık muayenede fark edilmemiş olabilir. Ameliyattan önce bu olasılık sizinle konuşulur ve onayınız alınır. Karşı tarafta belirgin bir fıtık görülürse aynı deliklerden onarılabilir. Belirti vermeyen sağlam bir tarafın önlem amacıyla onarılması ise önerilmez.

Kapalı fıtık ameliyatı nasıl yapılır?

Ameliyata hazırlık

Ameliyattan önce kan tahlilleri ve anestezi değerlendirmesi yapılır. Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları, hekiminize bildirin. Ameliyat sabahı aç gelinir. Ameliyata girmeden hemen önce idrar yapmanız istenir. Boş mesane, kasık bölgesinde çalışma alanını genişletir ve mesane yaralanması riskini azaltır.

Ameliyat adımları

1. Genel anestezi verilir ve hasta sırtüstü yatırılır.
2. Göbek bölgesinden yaklaşık 1 santimetrelik bir kesiyle kamera yerleştirilir.
3. Alt karından iki küçük delikle çalışma aletleri sokulur.
4. TEP'te karın zarının önündeki boşluk açılır; TAPP'ta karın zarı kasık bölgesinde açılarak cep oluşturulur.
5. Fıtık kesesi, sperm kanalı ve testis damarlarından ayrılarak karın içine doğru geri çekilir.
6. Kasıktaki üç zayıf noktanın tamamını örtecek genişlikte bir yama serilir; gerekirse yama sabitlenir.
7. TAPP'ta karın zarı yeniden kapatılır. Aletler çıkarılır ve küçük kesiler dikilir.

Çift taraflı fıtıkta aynı deliklerden karşı tarafa geçilir ve ikinci bir yama yerleştirilir. Ek kesi gerekmez.

Yama nasıl yerleştirilir ve sabitlenir?

Kapalı onarımda yama, açık onarıma göre daha geniş bir alanı örter. Amaç, kasıktaki üç zayıf noktanın kenarlarını birkaç santimetre aşan bir destek oluşturmaktır. Yama karın zarının önüne düz biçimde serilir. Kıvrılan ya da katlanan bir yama fıtığın tekrarlamasına yol açabilir. Bu nedenle serme işlemi kamera altında dikkatle kontrol edilir.

Küçük ve orta boyutlu fıtıkların çoğunda yamanın sabitlenmesi gerekmez. Karın içi basınç ve çevre dokular yamayı yerinde tutar. Büyük dolaysız fıtıklarda yama ince tutucularla ya da doku yapıştırıcısıyla sabitlenebilir. Sabitleme yapılacaksa sinirlerin geçtiği bölgelerden uzak durulur. Bu, ameliyat sonrası kronik ağrı riskini azaltır. Hekimin yer aldığı ekip, TEP onarımında kendiliğinden yapışan yama ile tespit materyali kullanımının uzun dönem sonuçlarını karşılaştıran çalışmayı 2022'de Ulusal Cerrahi Kongresi'nde sundu.

Tekrarlayan fıtıkta kapalı onarım

Açık yöntemle onarılmış bir fıtık tekrarladığında, ön katmanda yoğun yara dokusu bulunur. Aynı yoldan yeniden girmek sinir ve sperm kanalı yaralanması riskini artırır. Kapalı yöntem bu bölgeye arkadan, daha önce dokunulmamış bir katmandan ulaşır. Bu yüzden kılavuzlar açık onarım sonrası tekrarda kapalı yolu önerir. Tersine, kapalı yöntemle onarılmış bir fıtık tekrarladığında ise çoğunlukla açık yol seçilir.

Kapalı fıtık ameliyatı kaç saat sürer?

Tek taraflı fıtıkta ameliyat çoğunlukla 45-90 dakika sürer. Çift taraflı fıtıkta süre 1,5-2 saate uzayabilir. Tekrarlayan ve büyük fıtıklarda daha uzun sürebilir. Anesteziye hazırlık ve uyanma süresi bu sürelere dahil değildir.

Ameliyat sırasında açığa geçilebilir mi?

Evet, nadiren. Yoğun yapışıklık, kanama ya da güvenli çalışmayı engelleyen bir durum olursa cerrah açık yönteme geçebilir. Bu bir başarısızlık değildir; hastanın güvenliği için verilen bir karardır. Ameliyattan önce bu olasılık sizinle konuşulur.

Hekimin bu konudaki çalışması

Kasık fıtığı ile safra kesesi taşı aynı kişide birlikte görülebilir. İki ameliyatın aynı seansta yapılması, yamanın enfeksiyon riski nedeniyle tartışılan bir konudur. Doç. Dr. Tayfun Bişgin'in ortak yazarı olduğu çalışma bu soruyu ele aldı. Aynı seansta TEP onarımı ve kapalı safra kesesi ameliyatı yapılan 16 hasta, iki ayrı seansta ameliyat edilen 13 hastayla karşılaştırıldı. Her ameliyatta önce fıtık onarıldı, ardından safra kesesi çıkarıldı. Hiçbir hastada yara ya da yama enfeksiyonu görülmedi. Tek seansta toplam ameliyat süresi ve hastanede kalış kısaldı, işe dönüş belirgin biçimde hızlandı. Çalışmadaki hasta sayısı sınırlıdır ve bu yaklaşım her hasta için uygun değildir. Çalışma 2026'da Medicina dergisinde yayımlandı.

Sonuç ve sonrası

Laparoskopik fıtık ameliyatı sonrası iyileşme süreci

Hasta ameliyattan birkaç saat sonra yürür. Çoğu hasta aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur. İlk günlerde kesi yerlerinde hassasiyet ve kasıkta gerginlik hissedilir. Karın boşluğuna verilen gaz nedeniyle omuzlarda bir iki gün süren ağrı olabilir. Bu ağrı gaz emildikçe kendi kendine geçer.

Laparoskopik kasık fıtığı ameliyatı sonrası ne yapılmalı?

• Kısa ve sık yürüyüşler yapın.
• Ağrı kesicileri ilk günlerde düzenli kullanın.
• Kabızlığı önlemek için bol sıvı alın ve lifli beslenin.
• Duş için hekiminizin önerdiği günü bekleyin; çoğu hastada 1-2 gün sonradır.
• Ağır yük kaldırmaya ağrı izin verdikçe kademeli olarak başlayın.
• Ateş, kesilerden akıntı, karında artan şişlik ya da idrar yapamama olursa hekiminize haber verin.

Kesi yerleri küçük olduğu için yara bakımı çoğunlukla basittir. Kasıkta ya da testis torbasında morarma birkaç gün içinde belirginleşip sonra solabilir.

Spora ve ağır işe ne zaman dönülür?

Kapalı onarımdan sonra kesin bir yasak süresi yoktur. Uluslararası kılavuz, ağrının izin verdiği ölçüde olağan etkinliklere erken dönülmesini önerir. Yürüyüş ve hafif bisiklet ilk haftalarda başlanabilir. Koşu, ağırlık çalışması ve temas sporlarına dönüş ağrıya göre kademeli yapılır. Zorlayıcı bir hareket kasıkta belirgin ağrı yapıyorsa birkaç gün ara verilir. Bedensel güç gerektiren işlerde dönüş planı işin türüne göre hekiminizle birlikte yapılır.

Riskler ve yan etkiler

Kapalı fıtık ameliyatı riskli mi?

Kapalı fıtık ameliyatı, deneyimli ellerde güvenli kabul edilen bir ameliyattır. Yine de her ameliyat gibi riskleri vardır. Sık görülen ve çoğunlukla geçici olan yan etkiler şunlardır:

• Fıtığın boşaldığı yerde sıvı toplanması (seroma).
• Kasıkta ve testis torbasında morarma.
• İdrar yapmada geçici zorlanma.
• Omuz ağrısı.

Daha seyrek görülen riskler şunlardır:

• Fıtığın tekrarlaması.
• Uyluğun ön ya da dış yüzünde uyuşukluk; bölgedeki sinirlerin etkilenmesiyle olur ve çoğunlukla zamanla geçer.
• Delik yerinde fıtık; özellikle göbekteki kesi yerinde görülebilir.
• Nadiren mesane, bağırsak ya da büyük damar yaralanması.
• Yama enfeksiyonu; kapalı yöntemde seyrektir.
• Anesteziye bağlı genel riskler.

Laparoskopik fıtık ameliyatı zor mu?

Hasta açısından kapalı ameliyat, kısa yatış ve hızlı toparlanma sağlayan bir girişimdir. Cerrah açısından ise öğrenilmesi uzun süren bir tekniktir. Kasığın iç yüzündeki anatomi, açık ameliyatta görülene göre farklıdır. Sonuçlar, cerrahın bu teknikte yaptığı ameliyat sayısıyla yakından ilişkilidir. Bu yüzden kılavuzlar kapalı onarımın bu konuda deneyimli bir cerrah tarafından yapılmasını önerir.

Ameliyattan sonraki ilk aylarda kasıkta hissedilen sertlik çoğunlukla yamanın dokuyla kaynaşmasıdır. Bu sertlik zamanla yumuşar.

İzmir merkezli ekibimizde kapalı yöntemin size uygun olup olmadığı muayeneden sonra Doç. Dr. Tayfun Bişgin ile birlikte değerlendirilir. Randevu için 444 3 545 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Kapalı fıtık ameliyatı ücreti neye göre belirlenir?

Kapalı fıtık ameliyatı ücreti tek bir rakamla ifade edilemez. Fıtığın türü ve boyutu, ameliyat yöntemi (açık, kapalı ya da robotik), yama gerekip gerekmediği, yatış süresi ve sigorta kapsamınız belirleyicidir. Size hangi yöntemin uygun olduğu muayeneden sonra belli olur; ücret bilgisi de bu değerlendirme ve hekiminizle yapacağınız görüşmenin ardından netleşir.

Ücreti etkileyen faktörler

• Fıtığın tek ya da çift taraflı olması.
• Kullanılan teknik: TEP ya da TAPP.
• Yamanın büyüklüğü ve sabitleme gerekip gerekmediği.
• Ameliyat ve anestezi süresi.
• Yatış süresi.
• Tekrarlayan fıtıkta ameliyatın kapsamı.

SGK ve özel sağlık sigortası kapsamı

Muayene ve tedavi SGK anlaşması kapsamında değildir. Özel sağlık sigortanızın kapsamı için hastanenin hasta hizmetleri birimiyle görüşebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kapalı fıtık ameliyatı hakkında sık sorulan sorular aşağıdadır.