Onkolojik Cerrahi

Onkolojik cerrahi nedir, neye bakar?

Onkolojik cerrahi, tümörlerin ameliyatla tedavisiyle ilgilenen cerrahi alandır. Halk arasında kanser ameliyatı, tıpta cerrahi onkoloji de denir. Amaç yalnız tümörü almak değildir. Tümör, çevresindeki sağlam doku payıyla ve hastalığın yayılabileceği lenf bezleriyle birlikte, parçalanmadan çıkarılır. Bu sağlam sınır, hastalığın aynı yerde tekrarlamasını önlemenin temelidir.

Onkolojik cerrah üç işi birlikte yapar. Birincisi tanıdır: gerektiğinde tümörden doku örneği alır ya da tanısal laparoskopiyle karın içini inceler. İkincisi tedavidir: tümörü ve lenf bezlerini çıkarır, sindirim kanalının devamlılığını yeniden kurar. Üçüncüsü destektir: kemoterapi için port takılması, tıkayan tümörde beslenmeyi sağlayan bağlantılar ve ileri hastalıkta yakınmaları hafifleten ameliyatlar bu alandadır.

Cerrahi onkoloji, tıbbi onkoloji ve genel cerrahi arasındaki fark

"Onkoloji doktoru ameliyat yapar mı?" sorusunun yanıtı, hangi onkoloji dalının kastedildiğine bağlıdır. Kanser tedavisinde üç ayrı uzmanlık birlikte çalışır.

Tıbbi onkolog bir iç hastalıkları uzmanıdır ve ilaç tedavisini yönetir. Onkolojik cerrah ise ameliyatı yapar. Mide, pankreas, bağırsak ve karın içi tümörlerin ameliyatları genel cerrahinin alanındadır. Bu ameliyatları sindirim sistemi kanserlerinde deneyimli genel cerrahlar, kolorektal cerrahlar ve cerrahi onkologlar yapar.

Cerrahi onkoloji bir yan dal mı?

Evet. Türkiye'de cerrahi onkoloji, genel cerrahi uzmanlığından sonra alınan bir yan dal eğitimidir. Ancak kanser ameliyatlarının tümü yan dal cerrahlarına bırakılmaz. Kalın bağırsak, mide, pankreas ve karın zarı kanserlerinin ameliyatları, bu alanda yoğun çalışan genel cerrahlar tarafından da yapılır. Kılavuzlar, kanser ameliyatının yapıldığı merkezin deneyimini, ekibin bir arada çalışmasını ve tümör konseyinin varlığını öne çıkarır. Sonucu belirleyen, cerrahın o ameliyattaki deneyimi ve ameliyatın içinde yapıldığı ekip düzenidir.

Bu bölümde hangi tümörler ve ameliyatlar anlatılır?

Bu bölümde beş sayfa vardır. Her sayfa hastalığı kısaca tanımlar, ardından ameliyatın kimlere gerektiğini, nasıl yapıldığını, iyileşmeyi ve riskleri anlatır.

• Mide kanseri ve gastrektomi: mide kanserinin belirtileri, tanı ve evreleme, ameliyat öncesi tedavi, midenin bir kısmının ya da tamamının çıkarılması, lenf bezi temizliği ve midesi alınan hastanın beslenmesi.
• Böbreküstü bezi (sürrenal) tümörleri ve adrenalektomi: rastlantısal saptanan sürrenal kitle, hormon salgılayan tümörler, feokromositoma, ameliyatın kimlere gerektiği ve kapalı yöntemle bezin çıkarılması.
• Nöroendokrin tümörler (NET): eski adıyla karsinoid tümör, derece ve evre, karsinoid sendrom, ince bağırsak, mide ve pankreas tümörlerinde ameliyat.
• Karın içi ve retroperitoneal sarkomlar: liposarkom ve GIST, karın arka duvarındaki büyük kitleler, ilk ameliyatın önemi ve komşu organlarla birlikte çıkarma.
• Kemoterapi portu takılması: port kateterin ne olduğu, nasıl takıldığı, bakımı, riskleri ve çıkarılması.

Kalın bağırsak ve rektum kanserinin tanısı ve ameliyatı kolorektal cerrahi bölümünde anlatılır. Kanserin karın zarına yayılımı, sıcak kemoterapi (HIPEC) ve PIPAC karın zarı kanserleri bölümünün konusudur. Makat kanalının kanseri ise farklı bir tedavi yolu izler ve anal HPV ve anal kanser bölümünde anlatılır.

Onkolojik cerrahiye kimler gider, hangi bölüm sevk eder?

Onkolojik cerrahiye çoğunlukla bir tetkikte tümör saptanmış hasta başvurur. Hastayı yönlendiren bölüm, tümörün nerede ve nasıl bulunduğuna göre değişir.

• Gastroenteroloji: endoskopide midede ya da bağırsakta tümör görülen ve biyopsiyle tanı konan hasta.
• Endokrinoloji: hormon fazlalığı saptanan ya da tomografide böbreküstü bezinde kitle görülen hasta.
• Tıbbi onkoloji: kemoterapi başlanacak ve port gereken hasta; ameliyat öncesi tedavisini tamamlamış hasta.
• Aile hekimi ve iç hastalıkları: kansızlık, kilo kaybı ya da karında ele gelen kitle nedeniyle tetkik edilen hasta.
• Radyoloji: başka bir nedenle çekilen tomografide rastlantısal olarak kitle saptanan hasta.

Sevk zorunlu değildir. Tümör tanısı almış ya da şüphesi olan hasta, elindeki raporlarla doğrudan genel cerrahi bölümüne başvurabilir. Muayeneye endoskopi ve patoloji raporlarını, tomografi ya da manyetik rezonans görüntülerini ve kullandığı ilaçların listesini getirmek değerlendirmeyi hızlandırır.

Kanserde ameliyat ne zaman yapılır?

Kanserde ameliyatın zamanını hastalığın evresi belirler. Evre, tümörün büyüklüğünü, lenf bezlerine ve uzak organlara yayılıp yayılmadığını gösterir. Evrelemede tomografi, gerektiğinde manyetik rezonans, PET ve endoskopik ultrason kullanılır. Bazı hastalarda karın içi yayılımı görmek için önce tanısal laparoskopi yapılır.

Sınırlı hastalıkta ameliyat çoğu zaman ilk ve iyileştirici tedavidir. Tümör büyükse ya da lenf bezlerine yayılmışsa, ameliyattan önce kemoterapi ya da ışın tedavisi verilebilir. Bu tedavi tümörü küçültür, ameliyatı kolaylaştırır ve hastalığın tekrarlama riskini azaltır. Uzak organa yayılmış hastalıkta ise ilaç tedavisi ön plana çıkar. Seçilmiş hastalarda sınırlı karaciğer yayılımı ya da karın zarı yayılımı da ameliyatla tedavi edilebilir.

Tümör konseyi: kararı tek hekim vermez

Kanser hastasının tedavi sırası tek bir hekimin kararıyla belirlenmez. Tedavi planı tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patolojinin katıldığı tümör konseyinde birlikte belirlenir. Konseyde görüntüler ve patoloji preparatları yeniden incelenir. Ameliyatın zamanı, kapsamı, ameliyattan önce ya da sonra ek tedavi gerekip gerekmediği bu toplantıda kararlaştırılır. Başka bir merkezde tanı almış hastanın kayıtları da konseyde değerlendirilir.

Kanser ameliyatı ertelenebilir mi?

Kanser tanısı konduktan sonra tetkiklerin tamamlanması ve tedavi planının yapılması birkaç hafta sürebilir. Bu süre çoğu tümörde hastalığın seyrini değiştirmez; doğru planlama, aceleyle yapılan eksik bir ameliyattan daha değerlidir. Ancak tıkanma, kanama ya da delinme gibi durumlarda ameliyat acil yapılır. Ameliyattan önce beslenme durumunun düzeltilmesi, kansızlığın giderilmesi ve sigaranın bırakılması iyileşmeyi kolaylaştırır.

Kanser ameliyatı nasıl yapılır, ne kadar sürer?

Kanser ameliyatları genel anestezi altında yapılır. Tümör, besleyen damarları bağlanarak, çevresindeki yağ dokusu ve lenf bezleriyle birlikte tek parça halinde çıkarılır. Ardından sindirim kanalının devamlılığı yeniden kurulur. Çıkarılan doku patolojiye gönderilir.

Açık, laparoskopik ve robotik yöntem

Aynı ameliyat açık, laparoskopik (kapalı) ya da robotik yöntemle yapılabilir. Kapalı ve robotik yöntemde birkaç küçük kesiden girilir, ameliyat kamera görüntüsüyle yapılır. Ağrı daha az, ayağa kalkış ve beslenmeye dönüş daha erkendir. Robotik sistem, dar alanlarda daha hassas çalışmayı sağlar. Çok büyük tümörlerde, komşu organların birlikte alınması gerektiğinde ya da yoğun yapışıklıkta açık yöntem tercih edilir. Hangi yöntemin seçileceğine görüntüleme ve muayeneden sonra karar verilir; amaç her yöntemde aynıdır: tümörün sağlam sınırla bütün olarak çıkarılması.

Kanser ameliyatı kaç saat sürer?

Süre ameliyatın kapsamına göre değişir. Port takılması gibi küçük işlemler bir saatten kısa sürer. Böbreküstü bezinin kapalı yöntemle çıkarılması birkaç saatte tamamlanır. Mide, pankreas ve büyük sarkom ameliyatları daha uzun sürer. Her ameliyatın süresi ve hastanede kalış ilgili sayfanın künyesinde verilir.

Kanser ameliyatının riskleri

Her büyük karın ameliyatında kanama, yara enfeksiyonu, karın içi apse, birleşim hattında kaçak, pıhtı ve akciğer sorunları görülebilir. Risk; hastanın yaşına, eşlik eden hastalıklarına, beslenme durumuna ve ameliyatın kapsamına bağlıdır. Planlı ameliyatta riskler, ameliyat öncesi hazırlık ve ameliyat sonrası yakın izlemle azaltılır. Kanser ameliyatlarında sonuçların, bu ameliyatları düzenli yapan ekip ve merkezlerde daha iyi olduğu bilinmektedir.

Ameliyattan sonra: patoloji, ek tedavi ve izlem

Hastanın erken ayağa kaldırılması, erken beslenme ve ağrı kontrolünü içeren hızlandırılmış iyileşme programı uygulanır. Patoloji sonucu çoğunlukla bir ile iki hafta içinde çıkar. Bu rapor tümörün türünü, derecesini, sınırların temiz olup olmadığını ve kaç lenf bezinin tutulduğunu gösterir. Sonuç tümör konseyinde yeniden değerlendirilir ve gerekirse ek tedavi planlanır. Ardından yıllarca süren düzenli izlem başlar; ilk yıllarda kontroller daha sık, sonra daha seyrektir.

İzmir'de onkolojik cerrahi ve randevu

Doç. Dr. Tayfun Bişgin, İzmir'de onkolojik cerrahi alanında çalışan bir genel cerrahi uzmanıdır ve Avrupa koloproktoloji yeterlilik belgesine (FEBS Coloproctology) sahiptir. Sindirim sistemi kanserleri, karın zarı kanserleri ve karın içi tümörlerin cerrahisi çalışma alanlarındandır. Mide, pankreas ve böbreküstü bezi tümörlerinin ameliyatlarını, karın içi sarkomların ve nöroendokrin tümörlerin cerrahisini üstlenir. İlaç tedavisini tıbbi onkoloji, hormon değerlendirmesini endokrinoloji yürütür.

Hastanede onkolojik cerrahi: konsey, robotik sistem, yoğun bakım

Muayene ve ameliyatlar Balçova, İzmir'deki hastanede yapılır. Hastanede tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji bölümleri aynı çatı altında çalışır ve kanser hastaları düzenli toplanan tümör konseyinde değerlendirilir. Ameliyathanede robotik cerrahi sistemi bulunur. Büyük ameliyatlardan sonra yoğun bakım, beslenme desteği ve girişimsel radyoloji hizmeti hastanede sağlanır. Sıcak kemoterapi (HIPEC) uygulaması da hastanede yapılmaktadır.

Randevu

Muayene ve tedavi SGK anlaşması kapsamında değildir. Özel sağlık sigortanızın kapsamı için hastanenin hasta hizmetleri birimiyle görüşebilirsiniz.

Randevu, hastanenin tek randevu hattı olan 444 3 545 numarasından genel cerrahi bölümü seçilerek alınır. Hekimin kişisel bir randevu hattı ya da WhatsApp numarası yoktur. Muayeneye endoskopi ve patoloji raporlarınızı, görüntüleme kayıtlarınızı ve kullandığınız ilaçların listesini getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır. Yol tarifi iletişim sayfasında yer alır.

Bu bölümdeki sayfalarda kaynak olarak Avrupa Tıbbi Onkoloji Derneği (ESMO), Avrupa Endokrinoloji Derneği ve Avrupa Nöroendokrin Tümör Derneği (ENETS) kılavuzları gösterilir. Bu sitede ilaç adı, doz bilgisi, yaşam süresi oranı, hasta yorumu ve ameliyat görüntüsü yer almaz; bu, sağlık mevzuatının gereğidir.

Sık sorulan sorular