Açık Fıtık Ameliyatı ve Fıtık Yaması

Açık fıtık ameliyatı nedir?

Açık fıtık ameliyatı, karın duvarı fıtıklarının en eski ve en yaygın onarım yoludur. Cerrah fıtığın bulunduğu bölgeye dışarıdan, deri ve kas katlarını geçerek ulaşır. Fıtık kesesi çevre dokulardan ayrılır ve karın içine geri itilir. Ardından zayıf bölge kapatılır. Yetişkin kasık fıtığında bu kapatma bir yamayla güçlendirilir. Açık onarım, ileri fıtık ve karın duvarı cerrahisi içinde bugün de sık kullanılan bir yöntemdir.

Kasık fıtığının ne olduğu, belirtileri ve hangi durumda acil olduğu kasık fıtığı sayfasında anlatılır. Bu sayfa açık yöntemin kendisine ve fıtık yamasına odaklanır.

Fıtık ameliyatı açık mı yapılmalı, kapalı mı?

Her iki yöntem de kasık fıtığı için kabul gören onarım yollarıdır. Uluslararası kılavuz, tek taraflı ve ilk kez çıkan bir kasık fıtığında iki yöntemi de uygun sayar. Kapalı yöntem; çift taraflı fıtıkta, açık ameliyattan sonra tekrarlayan fıtıkta ve kadınlarda öne çıkar. Açık yöntem ise genel anestezi istenmeyen hastada ve kapalı onarımdan sonra tekrarlayan fıtıkta öne çıkar. Seçim fıtığın özelliğine, önceki ameliyatlara ve genel sağlık durumuna göre muayeneden sonra yapılır.

Açık fıtık ameliyatı ne sağlar?

Açık onarımın amacı fıtığı kapatmak, yakınmaları gidermek ve boğulma riskini ortadan kaldırmaktır. Yamalı açık onarım, yalnız dikişle yapılan onarıma göre fıtığın tekrarlama oranını belirgin biçimde azaltır. Bu bulgu, yamalı ve yamasız onarımı karşılaştıran sistematik derlemede gösterilmiştir.

Açık yöntemin öne çıkan özellikleri şunlardır:

• Lokal anestezi ile yapılabilir; hasta ameliyat boyunca uyanık kalabilir.
• Karın boşluğuna girilmez; bağırsak ve mesane yaralanması riski çok düşüktür.
• Ameliyat süresi kısadır.
• Kapalı yöntemden sonra tekrarlayan fıtıkta, daha önce dokunulmamış ön katmandan onarım yapılabilir.
• Testis torbasına inmiş büyük fıtıklarda fıtık kesesi doğrudan görülerek ayrılabilir.

Açık yöntemin bedeli, tek ve daha uzun bir kesidir. İlk günlerdeki ağrı ve kronik kasık ağrısı, kapalı yönteme göre biraz daha sık görülür.

Kimlere önerilir?

Açık onarımın öne çıktığı durumlar

• Kalp ya da akciğer hastalığı nedeniyle genel anestezi alması riskli olan hasta.
• Genel anestezi almak istemeyen hasta.
• Daha önce kapalı yöntemle onarılmış ve tekrarlamış kasık fıtığı.
• Geçirilmiş prostat ya da mesane ameliyatı nedeniyle arka katmanda yapışıklık bulunan hasta.
• Testis torbasına inmiş çok büyük kasık fıtığı.
• Küçük göbek ve göbek üstü fıtıkları.
• Acil durumda boğulmuş ve bağırsak tıkanıklığı yapmış fıtık.

Göbek fıtığında açık onarım

Göbek fıtığı, karın orta hattında göbek halkasının zayıflamasıyla oluşur. Hastalığın kendisi göbek fıtığı sayfasında anlatılır. Avrupa ve Amerika fıtık dernekleri kılavuzuna göre küçük göbek fıtıkları çoğunlukla göbek çevresinden yapılan küçük bir açık kesiyle onarılır. Açıklık yaklaşık 1 santimetrenin altındaysa dikişle kapatma düşünülebilir. Daha büyük açıklıklarda yama kullanılması tekrar riskini azaltır. Göbeğin görünümü onarım sırasında korunmaya çalışılır.

Femoral fıtıkta açık onarım

Femoral fıtık, kasık bağının altındaki dar bir aralıktan uyluğa doğru çıkar. Kadınlarda daha sık görülür ve boğulma riski yüksektir. Planlı ameliyatta femoral fıtık kapalı yöntemle de onarılabilir. Açık yöntem seçilirse fıtık kesesi kasığın altından ya da kasık kanalının içinden ulaşılarak geri yerleştirilir. Aralık, küçük bir tıkaç biçimindeki yamayla ya da düz bir yamayla kapatılır. Femoral fıtık boğulmuşsa ameliyat acil yapılır ve çoğunlukla açık yolla tamamlanır.

Yamasız (dikişle) onarım ne zaman yapılır?

Yetişkin kasık fıtığında yamasız onarım, tekrar riski daha yüksek olduğu için ilk seçenek değildir. Yamalı ve yamasız onarımı karşılaştıran sistematik derleme bu farkı açıkça göstermiştir. Yine de bazı durumlarda dikişle onarım tercih edilebilir. Bağırsağın açıldığı kirli bir acil ameliyat bunlardan biridir. Yama kullanmak istemeyen ve riskleri bilen hastada da dikişle onarım konuşulabilir. Küçük göbek fıtıklarında ise dikişle kapatma kabul gören bir seçenektir. Dikişle onarımın en çok bilinen biçimi, kasık kanalının arka duvarını katlar hâlinde dikerek güçlendiren Shouldice tekniğidir.

Açık onarımın uygun olmayabileceği durumlar

• Çift taraflı kasık fıtığı; iki ayrı kesi gerektirdiği için kapalı yol çoğunlukla öne çıkar.
• Daha önce açık yöntemle onarılmış ve tekrarlamış fıtık; ön katmandaki yara dokusu yeniden ameliyatı zorlaştırır.
• Erken dönemde ağır işe dönmesi gereken ve genel anestezi riski taşımayan hasta; bu hastada kapalı yöntem de değerlendirilir.
• Kontrolsüz kanama bozukluğu; önce bu durum düzeltilir.

Açık fıtık ameliyatı nasıl yapılır?

Ameliyata hazırlık

Ameliyattan önce kan tahlilleri yapılır ve anestezi ekibi sizi değerlendirir. Kullandığınız tüm ilaçları hekiminize bildirin. Kan sulandırıcı ilaçlar, hekimin önerisiyle ameliyattan birkaç gün önce düzenlenebilir. Açlık süresi, seçilen anestezi türüne göre size bildirilir. Sigara kullanıyorsanız ameliyattan birkaç hafta önce bırakmanız yara ve yama enfeksiyonu riskini azaltır. Ameliyat bölgesindeki kıllar gerekiyorsa ameliyathanede, ameliyattan hemen önce kısaltılır.

Anestezi seçenekleri

Açık kasık fıtığı ameliyatında üç anestezi seçeneği vardır:

Uluslararası kılavuz, tek taraflı ve küçük kasık fıtıklarında lokal anestezinin iyi bir seçenek olduğunu belirtir. Anestezi türü, ameliyattan önce anestezi ekibiyle birlikte kararlaştırılır.

Açık kasık fıtığı ameliyatı nasıl yapılır?

Açık kasık fıtığı onarımında en sık kullanılan yöntem, kasık kanalının arka duvarının düz bir yamayla güçlendirilmesidir. Bu yönteme Lichtenstein onarımı denir. Ameliyat adımları şöyledir:

1. Kasık çizgisine paralel, yaklaşık 5-6 santimetrelik bir kesi yapılır.
2. Kasık kanalı açılır; sperm kanalı, testis damarları ve bölgedeki ince duyu sinirleri görülerek korunur.
3. Fıtık kesesi bu yapılardan ayrılır ve karın içine geri itilir.
4. Kasık kanalının arka duvarı düz bir yamayla örtülür; yama çevre dokulara dikişle tespit edilir.
5. Kasık kanalının ön duvarı, cilt altı ve cilt katları ayrı ayrı kapatılır.

Ameliyat sırasında bölgedeki sinirlerin tanınması ve korunması, kronik ağrı riskini azaltan en önemli adımlardan biridir. Bu ilke, ameliyat sonrası kronik kasık ağrısına ilişkin uluslararası kılavuzda vurgulanır.

Açık fıtık ameliyatı kaç saat sürer?

Tek taraflı kasık fıtığında açık ameliyat çoğunlukla 30-60 dakika sürer. Küçük bir göbek fıtığının onarımı 30-45 dakikada tamamlanabilir. Büyük, tekrarlayan ve testis torbasına inmiş fıtıklarda süre uzar. Hazırlık ve uyanma süresi bu sürelere dahil değildir.

Fıtık yaması nasıl yerleştirilir?

Fıtık yaması, ince ve esnek bir ağ yapısındaki tıbbi bir malzemedir. Yamanın görevi, zayıf bölgenin üzerinde bir destek oluşturmaktır. Yama, fıtık açıklığının kenarlarını birkaç santimetre aşacak büyüklükte seçilir. Açık kasık onarımında yama kasık kanalının arka duvarına serilir ve kenarlarından dikişle tutturulur. Göbek fıtığında ise yama çoğunlukla kas katlarının arkasına ya da karın zarının önüne yerleştirilir. Yama, ameliyattan sonraki haftalarda çevre dokunun içine doğru büyüyen bağ dokusuyla sarılır.

Sonuç ve sonrası

Açık fıtık ameliyatı kaç günde iyileşir, kaç gün yatılır?

Lokal ya da bölgesel anestezi ile yapılan açık onarımdan sonra hastaların çoğu aynı gün evine döner. Bazı hastalar bir gece hastanede kalır. Acil ameliyatta ve bağırsağın etkilendiği durumlarda yatış uzar. Kesi yerindeki ağrı ilk iki hafta içinde belirgin azalır. Masa başı işe çoğunlukla 1-2 hafta içinde dönülür. Ağır işe dönüş ağrıya göre kademeli yapılır.

Ameliyattan sonra dikkat edilecekler

• Yatış pozisyonu: Sırtüstü ya da ameliyat olmayan tarafa yan yatılabilir. Dizlerin altına konan bir yastık kesideki gerginliği azaltır.
• Yürüyüş: İlk günden kısa ve sık yürüyüşler yapılır.
• Egzersiz: Hafif yürüyüş ve günlük işler ilk haftalarda başlanabilir. Karın kaslarını zorlayan egzersizlere ağrı izin verdikçe kademeli dönülür.
• Öksürük ve hapşırma: Bu sırada kesinin üzerine elle hafifçe bastırmak ağrıyı azaltır.
• Yara bakımı: Kesi yeri temiz ve kuru tutulur. Pansuman ve duşla ilgili ayrıntılar yara bakımı sayfasında anlatılır.
• Kabızlık: Bol sıvı ve lifli beslenme önerilir.

Ameliyat sonrası ağrı ne zaman geçer? Bacak ve kalça ağrısı normal mi?

İlk günlerdeki ağrı kesi yerindedir ve düzenli ağrı kesicilerle kontrol edilir. Ağrı çoğu hastada ilk iki hafta içinde belirgin azalır. Kasıkta hafif çekilme ve sertlik birkaç hafta sürebilir. Kesinin çevresinde ya da uyluğun iç yüzünde bir süre uyuşukluk hissedilebilir. Bu durum bölgedeki ince duyu sinirlerinin etkilenmesiyle ilgilidir ve çoğu zaman zamanla geçer.

Kalçaya ya da bacağın arka yüzüne vuran ağrı fıtık ameliyatının beklenen bir sonucu değildir. Baldırda tek taraflı şişlik, kızarıklık ve ağrı bacak toplardamarında pıhtıyı düşündürebilir. Bu belirtiler olursa beklemeden hekiminize başvurun.

Fıtık yaması ne zaman kaynar?

Yama, ameliyattan sonraki ilk haftalarda çevre dokuyla kaynaşmaya başlar. Bu süreçte yamanın çevresinde bağ dokusu oluşur ve yama karın duvarının bir parçası hâline gelir. Kaynaşma birkaç ay içinde tamamlanır. Bu dönemde kesi altında hissedilen sertlik normaldir ve zamanla yumuşar.

Riskler ve yan etkiler

Açık fıtık ameliyatının riskleri

• Kesi yerinde morarma ve kanama.
• Fıtığın boşaldığı yerde sıvı toplanması (seroma).
• Kesi yeri enfeksiyonu.
• Erkekte testiste geçici şişlik; nadiren testis damarlarının etkilenmesi.
• Fıtığın tekrarlaması.
• Kronik kasık ağrısı.
• Anesteziye bağlı genel riskler.

Fıtık yaması ağrı yapar mı?

Yama kendisi ağrı yapan bir malzeme değildir. Ameliyattan sonraki ağrı çoğunlukla kesi yerinden ve iyileşen dokudan kaynaklanır. Hastaların küçük bir bölümünde ağrı üç aydan uzun sürer. Buna kronik kasık ağrısı denir ve çoğunlukla bölgedeki ince sinirlerin yara dokusu içinde kalmasıyla ilişkilidir. Tedavi basamaklıdır: ağrı kesiciler, sinir bloğu ve seçilmiş hastalarda sinirlerin ya da yamanın yeniden ameliyatla ele alınması.

Fıtık yaması kayar ya da yırtılır mı?

Doğru büyüklükte seçilen ve yerine tespit edilen bir yamanın kayması nadirdir. Yama birkaç hafta içinde dokuyla kaynaştıktan sonra yerinden oynamaz. Fıtığın yeniden çıkması çoğunlukla yamanın yırtılmasından değil, yamanın kenarında yeni bir zayıf nokta oluşmasından kaynaklanır. Ameliyattan sonraki ilk haftalarda aşırı zorlanmadan kaçınmak bu riski azaltır.

Yama enfeksiyonu

Yama enfeksiyonu açık onarımda seyrek görülen, ancak önemli bir sorundur. Belirtileri kesi yerinde kızarıklık, ısı artışı, akıntı ve ateştir. Belirtiler ameliyattan haftalar, hatta aylar sonra ortaya çıkabilir. Hafif enfeksiyonlar çoğunlukla antibiyotik ve yara bakımıyla düzelir. Geçmeyen enfeksiyonda yamanın çıkarılması gerekebilir. Sigara, şeker hastalığı ve fazla kilo enfeksiyon riskini artırır.

Patlamış ya da boğulmuş fıtık sonrası açık ameliyat

Boğulmuş fıtıkta ameliyat acil yapılır ve çoğunlukla açık yolla tamamlanır. Ameliyatta sıkışan bağırsağın canlılığı kontrol edilir. Kan akımı geri gelmeyen bir bağırsak bölümü varsa çıkarılır ve uçları birleştirilir. Bağırsak açılmışsa yama kullanımı enfeksiyon riskini artırabilir. Bu durumda onarım, kirlenmenin derecesine göre dikişle ya da uygun bir yamayla yapılır. Fıtığın üzerindeki derinin açılması ise acil cerrahi gerektiren seyrek bir durumdur. Acil ameliyattan sonra yatış ve iyileşme, planlı ameliyata göre daha uzun sürer.

İzmir merkezli ekibimizde açık onarımın size uygun olup olmadığı ve hangi anestezinin seçileceği muayeneden sonra Doç. Dr. Tayfun Bişgin ile birlikte değerlendirilir. Randevu için 444 3 545 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Açık fıtık ameliyatı ücreti neye göre belirlenir?

Açık fıtık ameliyatı ücreti tek bir rakamla ifade edilemez. Fıtığın türü ve boyutu, ameliyat yöntemi (açık, kapalı ya da robotik), yama gerekip gerekmediği, yatış süresi ve sigorta kapsamınız belirleyicidir. Size hangi yöntemin uygun olduğu muayeneden sonra belli olur; ücret bilgisi de bu değerlendirme ve hekiminizle yapacağınız görüşmenin ardından netleşir.

Ücreti etkileyen faktörler

• Fıtığın türü: kasık, femoral ya da göbek.
• Anestezi türü: lokal, bölgesel ya da genel.
• Yama kullanılıp kullanılmaması ve yamanın büyüklüğü.
• Ameliyatın planlı ya da acil yapılması.
• Yatış süresi.

SGK ve özel sağlık sigortası kapsamı

Muayene ve tedavi SGK anlaşması kapsamında değildir. Özel sağlık sigortanızın kapsamı için hastanenin hasta hizmetleri birimiyle görüşebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Açık fıtık ameliyatı ve fıtık yaması hakkında sık sorulan sorular aşağıdadır.