Robotik ve Laparoskopik (Kapalı) Cerrahi

Minimal invaziv cerrahi nedir? Kapalı ameliyat ve laparoskopi aynı şey mi?

İnvaziv, vücuda girişim yapılması demektir. Cerrahi her zaman bir girişimdir; minimal invaziv cerrahi ise bu girişimin olabildiğince küçük tutulmasıdır. Ameliyat, büyük bir kesi yerine birkaç küçük delikten, kamera görüntüsüyle yapılır. Organda yapılan iş açık ameliyattakiyle aynıdır. Fark, karın duvarına ve çevre dokulara verilen zarardadır.

Kapalı ameliyat nedir, diğer adı ne?

Aynı yöntem için üç ad kullanılır. Halkın kullandığı ad "kapalı ameliyat"tır. Tıptaki adı laparoskopidir; laparoskopik cerrahi ya da laparoskopik ameliyat da denir. Şemsiye ad ise minimal invaziv cerrahidir. Laparoskopi kapalı ameliyat mıdır sorusunun yanıtı evettir. Robotik cerrahi de kapalı ameliyattır; aletleri cerrahın eli yerine robot kolları taşır.

Kapalı ameliyat nasıl bir şey? Hasta uyutulur. Karın, karbondioksit gazıyla şişirilerek bir çalışma alanı oluşturulur. Göbekten yerleştirilen kamera karın içini ekrana büyüterek aktarır. Diğer deliklerden giren ince aletlerle ameliyat yapılır. Sonunda gaz boşaltılır ve delikler kapatılır.

Minimal invaziv tedaviler nelerdir?

Minimal invaziv tedaviler yalnız karın ameliyatlarıyla sınırlı değildir. Laparoskopi ve robotik cerrahinin yanında endoskopik işlemler, kateterle yapılan damar içi girişimler ve eklem içine kamerayla girilen artroskopi de bu gruptadır. Bu bölüm genel cerrahideki kapalı karın ameliyatlarını anlatır. Kalın bağırsak ve rektum, fıtık, makat sarkması ve böbreküstü bezi ameliyatları bu sitede kapalı yöntemle yapılan başlıca ameliyatlardır.

Açık ve kapalı ameliyat farkı nedir?

Açık ameliyat, karın duvarının organa ulaşacak büyüklükte bir kesiyle açılmasıdır. Karın ameliyatlarında buna laparotomi denir. Laparotomi ile laparoskopi arasındaki fark, organa ulaşma yoludur: biri karnı açar, diğeri küçük deliklerden kamerayla girer. Laparoskopi açık ameliyat değildir; ancak gerektiğinde açık ameliyata geçilebilir.

Kapalı ameliyat mı iyi, açık mı?

Kapalı ameliyatın avantajları açıktır: daha az ağrı, daha kısa yatış, erken yürüme ve işe erken dönüş. Kolon kanserinde yapılan COLOR çalışması, kapalı ameliyatta iyileşmenin daha hızlı olduğunu, kanser ameliyatının ise açık ameliyat kadar eksiksiz yapılabildiğini göstermiştir. Yine de "kapalı her zaman daha iyidir" demek doğru değildir. Seçim hastalığa ve hastaya göre yapılır.

Minimal invaziv cerrahinin dezavantajları da vardır. Genel anestezi neredeyse her zaman gerekir. Karnın gazla şişirilmesi, ağır kalp ya da akciğer hastalığı olan kişide sorun yaratabilir. Ameliyat bazen açık ameliyattan uzun sürer. Yaygın yapışıklıkta, çok büyük tümörde ya da kontrol edilemeyen kanamada ameliyat açık olarak sürdürülür. Bu, bir başarısızlık değil, güvenlik kararıdır.

Açık ameliyat riskli mi, tehlikeli mi? Açık ameliyat eski ya da kötü bir yöntem değildir. Bazı durumlarda en uygun seçenektir: delinmeye bağlı yaygın karın içi enfeksiyon, komşu organlara yayılmış büyük tümörler ve birçok kez ameliyat olmuş karın bunlardandır. Açık ameliyatta ağrı ve iyileşme süresi daha uzundur; riskler ise çoğu zaman yöntemden çok hastalığın kendisine bağlıdır.

Robotik mi laparoskopik mi?

İkisi de kapalı ameliyattır ve aynı küçük deliklerden yapılır. Laparoskopide cerrah aletleri elleriyle tutar ve iki boyutlu ekrana bakar. Robotik cerrahide aletler robot kollarına bağlanır. Cerrah konsoldan üç boyutlu, büyütülmüş görüntüyle çalışır; alet uçları bilek gibi döner. Bu fark en çok rektum gibi dar alanlarda hissedilir. Robotik ameliyat ise daha uzun sürer ve maliyeti daha yüksektir. Ayrıntılı karşılaştırma robotik cerrahi sayfasındadır.

Genel cerrahide hangi ameliyatlarda kullanılır, kimler için uygundur?

Genel cerrahi; sindirim sistemi, karın duvarı, meme, tiroid ve yumuşak doku ameliyatlarını kapsar. Bu ameliyatların büyük bölümü bugün kapalı yöntemle yapılabilir. Bu sitede kapalı ve robotik yöntemin kullanıldığı başlıca alanlar şunlardır:

• Kalın bağırsak ve rektum: kolon ve rektum kanseri, divertikül, büyük polipler. Ayrıntılar kolorektal cerrahi bölümündedir.
• Fıtık: kasık, göbek, kesi ve parastomal fıtık. Kasık fıtığında açık mı kapalı mı sorusu kapalı fıtık ameliyatı ve açık fıtık ameliyatı sayfalarında yanıtlanır. Tüm fıtık türleri ileri fıtık ve karın duvarı cerrahisi bölümündedir.
• Makat sarkması: rektumun karından askıya alındığı rektopeksi. Ayrıntılar pelvik taban hastalıkları bölümündedir.
• Safra kesesi, apandisit ve böbreküstü bezi: safra kesesi ve apandisit ameliyatı rutin olarak kapalı yapılır; böbreküstü bezi tümörleri de çoğunlukla kapalı yöntemle çıkarılır.

Kimler için uygun, kimler için değil?

Planlı ameliyat olacak hastaların çoğu kapalı ameliyata uygundur. İleri yaş ve fazla kilo tek başına engel değildir. Kısa yatış ve erken yürüme, yaşlı hastada akciğer ve pıhtı sorunlarını azaltır. Daha önce karın ameliyatı geçirmiş olmak da kapalı ameliyatı her zaman engellemez; yapışıklık ameliyatın başında kamerayla değerlendirilir.

Kapalı ameliyat şu durumlarda uygun olmayabilir:

• Karın gazla şişirildiğinde dolaşımı ya da solunumu bozulabilecek ağır kalp ve akciğer hastalığı.
• Delinmeye bağlı yaygın karın içi enfeksiyon ya da aşırı şişmiş, tıkalı bağırsak.
• Komşu organlara yayılmış ve geniş çıkarma gerektiren tümörler.
• Birçok ameliyata bağlı çok yaygın yapışıklık.

Bu durumlarda açık ameliyat ya da önce başka bir tedavi planlanır. Karar, muayene ve görüntüleme sonrasında hastayla birlikte verilir.

Kapalı ameliyat kaç saat sürer, kaç günde iyileşir?

Süre, yapılan ameliyata göre değişir. Apandisit ya da safra kesesi gibi küçük kapalı ameliyatlar çoğunlukla bir saat civarında tamamlanır. Fıtık ameliyatları 1-2 saat sürer. Kolon ve rektum ameliyatları 2-5 saat sürebilir. Robotik ameliyatta kolların hastaya bağlanması için ek süre gerekir. Her ameliyatın süresi ve hastanede kalış, ilgili sayfanın künye tablosunda verilir.

Kapalı ameliyat ne kadar sürede iyileşir? Küçük ameliyatlardan sonra hastalar çoğunlukla aynı gün ya da ertesi gün evine döner. Günlük hayata dönüş 1-2 hafta sürer. Kolon ameliyatından sonra hastanede kalış birkaç gündür; tam toparlanma 3-6 hafta alır. Hızlandırılmış iyileşme programı (ERAS) erken yürüme, erken beslenme ve düzenli ağrı kontrolüyle bu süreyi kısaltır.

İlk günler: ağrı, gaz ve omuz ağrısı

Kapalı ameliyattan sonra ağrı açık ameliyata göre azdır, ama hiç olmayacağı anlamına gelmez. İlk günlerde kesi yerlerinde hassasiyet olur. Karında kalan gaz şişkinlik ve omuz ağrısı yapabilir. Bu yakınmalar çoğunlukla 1-3 günde geçer. Yürümek gazın çıkmasını kolaylaştırır. Ateş, giderek artan karın ağrısı, kusma ya da kesiden akıntı olursa beklemeden hekime başvurulur. Evde bakımın ayrıntıları laparoskopik cerrahi sayfasındadır.

Bu bölümdeki sayfalar

Bu bölümde iki yöntem sayfası vardır. Her sayfa yöntemi tanımlar, kimlere uygun olduğunu, nasıl yapıldığını, iyileşmeyi ve riskleri anlatır.

• Robotik cerrahi: robotik cerrahinin ne olduğu, da Vinci sisteminin bölümleri, laparoskopiden farkı, hangi ameliyatlarda kullanıldığı, kaç saat sürdüğü, dezavantajları ve SGK sorusu.
• Laparoskopik (kapalı) cerrahi: laparoskopinin nasıl yapıldığı, kaç delik açıldığı, tek delikten ameliyat, safra kesesi ve apandisit, ameliyat sonrası gaz ve omuz ağrısı, dikiş, banyo ve evde bakım.

Hastalığa özgü kapalı ve robotik ameliyatlar kendi bölümlerinde anlatılır:

• Robotik kolorektal cerrahi ve laparoskopik kolon ameliyatı
• Robotik fıtık ameliyatı ve kapalı fıtık ameliyatı (TEP ve TAPP)
• Makat sarkmasında robotik ve laparoskopik rektopeksi
• Böbreküstü bezinin kapalı yöntemle çıkarılması

İzmir'de robotik ve laparoskopik cerrahi ve randevu

Doç. Dr. Tayfun Bişgin, İzmir'de çalışan bir genel cerrahi uzmanıdır ve Avrupa koloproktoloji yeterlilik belgesine (FEBS Coloproctology) sahiptir. Kolon ve rektum, fıtık ve makat sarkması ameliyatlarını laparoskopik ve robotik yöntemle yapar. Safra kesesi ve apandisit ameliyatlarını da laparoskopik yöntemle yapar. Uygun hastada tek delikten kapalı ameliyat da bir seçenektir. Hangi yöntemin seçileceğine muayene ve tetkiklerden sonra hastayla birlikte karar verilir.

Hastanede robotik ve laparoskopik cerrahi altyapısı

Muayene ve ameliyatlar Balçova, İzmir'deki hastanede yapılır. Ameliyathanede da Vinci robotik cerrahi sistemi ve laparoskopik cerrahi donanımı bulunur. Ameliyat ekibinde anestezi uzmanı, hasta başında bir yardımcı cerrah ve robotik sistem konusunda eğitimli hemşireler yer alır. Büyük ameliyatlardan sonra yoğun bakım ve hızlandırılmış iyileşme programı hastanede uygulanır.

Randevu

Muayene ve tedavi SGK anlaşması kapsamında değildir. Özel sağlık sigortanızın kapsamı için hastanenin hasta hizmetleri birimiyle görüşebilirsiniz.

Randevu, hastanenin tek randevu hattı olan 444 3 545 numarasından genel cerrahi bölümü seçilerek alınır. Hekimin kişisel bir randevu hattı ya da WhatsApp numarası yoktur. Muayeneye daha önceki ameliyat raporlarınızı, görüntüleme kayıtlarınızı ve kullandığınız ilaçların listesini getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır. Yol tarifi iletişim sayfasında yer alır.

Bu bölümdeki sayfalarda kaynak olarak rastgele kontrollü çalışmalar, Cochrane derlemeleri ve ERAS Derneği kılavuzu gösterilir. Bu sitede ilaç adı, doz bilgisi, yaşam süresi oranı, hasta yorumu ve ameliyat görüntüsü yer almaz; bu, sağlık mevzuatının gereğidir.

Sık sorulan sorular