Mide Kanseri Ameliyatı: Gastrektomi Nasıl Yapılır?

Mide kanseri nedir?

Mide kanseri, mide duvarının en iç tabakasını oluşturan örtü hücrelerinden gelişir. Tıptaki adı mide adenokarsinomudur. Tümör önce iç yüzeyde sınırlıdır; zamanla duvarın derin katlarına ilerler, çevredeki lenf bezlerine ve karın zarına yayılabilir. Midenin giriş bölümü, gövdesi ya da çıkış bölümü tutulabilir. Tümörün yeri, yapılacak ameliyatın türünü belirler. Kanser ameliyatlarının genel çerçevesi onkolojik cerrahi bölümünde anlatılır.

Mideden gelişen her tümör mide kanseri değildir. Midede GIST adı verilen ve sarkom grubunda yer alan tümörler, nöroendokrin tümörler ve lenfoma da görülebilir. Bunların tedavisi farklıdır. GIST karın içi sarkomlar, mide nöroendokrin tümörü ise nöroendokrin tümörler sayfasında anlatılır. Mide lenfoması çoğunlukla ameliyatsız, ilaçla tedavi edilir.

Mide kanseri neden olur, en çok kimlerde görülür?

Mide kanserinin en önemli nedeni, mide iç yüzeyinde uzun süreli iltihaba yol açan Helicobacter pylori enfeksiyonudur. Bu mikrobun tedavisi riski azaltır. Diğer risk etkenleri şunlardır:

• İleri yaş; mide kanseri çoğunlukla elli yaşından sonra görülür ve erkeklerde daha sıktır.
• Tuzlu, tütsülenmiş ve salamura gıdalarla beslenme; sebze ve meyveden fakir diyet.
• Sigara ve yoğun alkol kullanımı.
• Birinci derece akrabada mide kanseri ve bazı kalıtsal sendromlar.
• Daha önce geçirilmiş mide ameliyatı, uzun süreli mide iç yüzeyi incelmesi (atrofik gastrit) ve kansızlığın bazı türleri.

Bu etkenler hastalığı kesin olarak getirmez; birçok hastada belirgin bir risk etkeni bulunmaz.

Mide kanseri belirtileri

Mide kanseri erken evrede çoğunlukla sessizdir. Belirtiler, sıradan hazımsızlıkla karıştırılabilecek kadar belirsiz başlar. Şu yakınmalar, özellikle elli yaşın üzerinde ve haftalarca sürüyorsa araştırılmalıdır:

• Geçmeyen hazımsızlık, mide yanması ve midenin üst kısmında dolgunluk.
• Az yemekle çabuk doyma ve iştahsızlık.
• Açıklanamayan kilo kaybı.
• Halsizlik ve demir eksikliğine bağlı kansızlık.
• Siyah, katran renginde dışkı ya da kanlı kusma.
• Yutma güçlüğü; özellikle midenin giriş bölümündeki tümörlerde.
• Yemekten sonra tekrarlayan kusma; çıkış bölümünü daraltan tümörlerde.

Mide kanseri ağrısı çoğunlukla göğüs kafesinin hemen altında, karnın üst ortasında hissedilir. Ağrı sırta vurabilir. İlerlemiş hastalıkta karında şişlik ve sıvı toplanması görülebilir.

Mide kanseri tahlilde belli olur mu? Tanı ve evreleme

Hayır. Kan tahlili tek başına mide kanseri tanısı koymaz. Tahlilde kansızlık görülebilir ve tümör belirteçleri yükselebilir; ancak bu değerler normal olsa da kanser olabilir. Kesin tanı endoskopiyle konur. Endoskopide şüpheli alandan doku örneği alınır ve patolojide incelenir.

Tanıdan sonra hastalığın yaygınlığı belirlenir. Göğüs ve karın tomografisi, lenf bezi ve uzak organ yayılımını gösterir. Endoskopik ultrason, tümörün duvarda ne kadar derine ilerlediğini ölçer. Karın zarı yayılımından şüphelenilen hastada tanısal laparoskopiyle karın içi doğrudan incelenir. Evre birden dörde kadar sıralanır: birinci evrede tümör duvarda sınırlıdır, dördüncü evrede uzak organlara yayılmıştır. Tedavi planı bu evreye göre yapılır.

Mide kanseri ameliyatla iyileşir mi?

Mide kanserinde iyileşme şansı, hastalığın tanı anındaki evresine bağlıdır. Erken evrede, tümör mide duvarında sınırlıyken yapılan ameliyat çoğu hastada iyileştirici tedavidir. Tümör lenf bezlerine yayılmışsa, ameliyata ameliyattan önce ve sonra verilen ilaç tedavisi eklenir; bu birleşik tedavi hastalığın tekrarlama riskini azaltır. Bu sitede yaşam süresi oranı verilmez; hastanın kendi durumuna ilişkin değerlendirme, patoloji sonucuyla birlikte muayenede yapılır.

Ameliyat yalnız tümörü çıkarmakla kalmaz. Kanayan ya da mide çıkışını tıkayan tümörün alınması, kansızlığı, kusmayı ve beslenme sorununu da ortadan kaldırır. Patoloji incelemesi hastalığın gerçek evresini gösterir ve sonraki tedaviyi yönlendirir.

Sınırı da açıkça söylemek gerekir. Mide kanseri, ameliyattan yıllar sonra bile karın zarında, karaciğerde ya da lenf bezlerinde tekrarlayabilir. Bu yüzden ameliyattan sonra düzenli izlem sürer. Uzak organlara yaygın yayılmış hastalıkta ameliyat ilk tedavi değildir; bu hastalarda öncelik ilaç tedavisi, belirtilerin giderilmesi ve yaşam kalitesinin korunmasıdır. Gerektiğinde palyatif bakım ekibi hastaya ve ailesine eşlik eder.

Mide kanserinde ameliyat kimlere yapılır?

Mide kanseri tedavisi her hastada aynı değildir. Tedavi planı tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patolojinin katıldığı tümör konseyinde birlikte belirlenir. Genel çerçeve şöyledir:

• Çok erken ve sınırlı tümör: yalnız iç yüzeyde kalan küçük tümör, ameliyat yapılmadan endoskopiyle çıkarılabilir. Bu işlemi gastroenteroloji yapar.
• Duvarın derinine ilerlemiş ya da lenf bezine yayılmış tümör: ameliyattan önce kemoterapi verilir, ardından gastrektomi yapılır; tedavinin kalan bölümü ameliyattan sonra tamamlanır.
• Erken evrede, lenf bezi tutulumu olmayan tümör: doğrudan ameliyat yapılır.
• Uzak organa yayılmış hastalık: ilk tedavi ilaçtır. Kanama ya da tıkanma gibi sorunlarda bu sorunu gidermeye yönelik girişim yapılır.

Ameliyattan önce ve sonra verilen ilaç tedavisi

Ameliyattan önce verilen kemoterapi tümörü küçültür ve gözle görülmeyen yayılımı baskılar. Bu tedavi çoğunlukla birkaç ay sürer ve tıbbi onkoloji tarafından planlanır. İlaçlar kemoterapi, hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapi gruplarından tümörün özelliklerine göre seçilir. Bu sitede ilaç adı ve doz bilgisi verilmez. Kemoterapi için damar yolu gerekiyorsa kemoterapi portu takılır. Tüm tedavi süreci, ilaç ve ameliyat birlikte düşünüldüğünde çoğunlukla altı ayı aşar.

Karın zarı yayılımı ve HIPEC

Mide kanseri en sık karın zarına yayılır. Bu yayılım tomografide her zaman görülmez; bu nedenle seçilmiş hastalarda ameliyattan önce tanısal laparoskopi yapılır ve karın içinden sıvı örneği alınır. Karın zarına sınırlı yayılım gösteren seçilmiş hastalarda, tümörlerin tamamen temizlendiği ameliyata sıcak kemoterapi eklenmesi araştırma ve uzman merkez düzeyinde değerlendirilir. Bu yöntem sıcak kemoterapi (HIPEC) sayfasında anlatılır.

Ameliyata hazırlık

Kilo kaybı ve beslenme bozukluğu mide kanserinde sıktır ve ameliyat riskini artırır. Gerekirse ameliyattan önce beslenme desteği verilir ve kansızlık düzeltilir. Kalp, akciğer ve böbrek işlevleri değerlendirilir. Sigara içen hastadan bırakması istenir. Ameliyattan önce yürüyüş ve solunum egzersizi, iyileşmeyi hızlandırır.

Gastrektomi nedir, nasıl yapılır?

Gastrektomi, midenin bir kısmının ya da tamamının ameliyatla çıkarılmasıdır. Mide kanseri ameliyatında mideyle birlikte, tümörün yayılabileceği lenf bezleri ve mideyi saran yağlı zar da çıkarılır. Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Hangi gastrektominin yapılacağını tümörün yeri ve büyüklüğü belirler.

Subtotal (distal subtotal) gastrektomi

Tümör midenin alt ve çıkış bölümündeyse, midenin alt kısmı çıkarılır ve üst bölümü korunur. Buna distal subtotal gastrektomi denir. Kalan mide parçası ince bağırsağa bağlanır. Midenin bir bölümü kaldığı için, ameliyattan sonra beslenme total gastrektomiye göre daha kolaydır.

Total gastrektomi

Tümör midenin üst ya da orta bölümündeyse, yaygınsa ya da kalıtsal bir mide kanseri sendromu varsa midenin tamamı çıkarılır. Total gastrektomide yemek borusu doğrudan ince bağırsağa bağlanır. Mide olmadan da yaşam ve beslenme sürer; ancak beslenme düzeni değişir. Bu konu aşağıda anlatılır.

D2 lenf bezi diseksiyonu

Mide kanserinde lenf bezlerinin tümörle birlikte çıkarılması, hem evrelemenin doğru yapılması hem de hastalığın tekrarlama riskinin azaltılması için şarttır. Kılavuzların önerdiği standart, mideyi besleyen ana damarlar boyunca uzanan lenf bezlerinin de alındığı D2 diseksiyonudur. Patolojinin doğru değerlendirme yapabilmesi için yeterli sayıda lenf bezinin çıkarılması gerekir.

Laparoskopik ve robotik gastrektomi

Gastrektomi açık, laparoskopik ya da robotik yöntemle yapılabilir. Kapalı yöntemlerde birkaç küçük kesiden girilir; ağrı daha az, beslenmeye ve yürümeye dönüş daha erkendir. Uygun hastada kapalı yöntem, açık ameliyatla benzer kanser sonuçları verir. Büyük tümörlerde, komşu organın birlikte alınması gerektiğinde ya da yoğun yapışıklıkta açık yöntem tercih edilir. Ameliyat sırasında gerekirse açık yönteme geçilebilir.

Gastroenterostomi: tıkayan tümörde bypass

Tümör çıkarılamayacak kadar ilerlemiş ve mide çıkışını tıkıyorsa, mide ince bağırsağa doğrudan bağlanarak yiyeceklerin tümörün yanından geçmesi sağlanır. Bu ameliyata gastroenterostomi denir. Amacı kanseri tedavi etmek değil, hastanın ağızdan beslenebilmesini sağlamaktır. Bazı hastalarda aynı amaçla endoskopiyle stent yerleştirilebilir.

Ameliyat süresi, hastanede kalış ve iyileşme

Ameliyat, kapsamına göre çoğunlukla üç ile beş saat sürer. Hastanede kalış çoğunlukla beş ile on gün arasındadır. Hızlandırılmış iyileşme programıyla hasta ilk gün ayağa kaldırılır. Sıvı gıdaya ilk günlerde başlanır ve birleşim hattının durumuna göre yumuşak gıdaya geçilir. Patoloji sonucu çoğunlukla bir ile iki hafta içinde çıkar ve tümör konseyinde değerlendirilir. Günlük işlere dönüş dört ile sekiz hafta sürer; tam toparlanma ve kilo dengesinin oturması birkaç ayı bulabilir.

Mide ameliyatından sonra ne yasak?

• Ağır kaldırma ve karın kaslarını zorlayan işler altı ile sekiz hafta ertelenir.
• Ağrı kesici ihtiyacı sürerken ve ani fren yapabilecek kadar toparlanmadan araç kullanılmaz.
• Sigara ve alkol kullanılmaz; birleşim hattının iyileşmesini bozar.
• Bir öğünde çok yemek, hızlı yemek ve yemekle birlikte bol sıvı içmek önerilmez.
• Şekerli içecek ve tatlılar ilk aylarda sınırlanır.

Ateş, giderek artan karın ağrısı, kusma, yaradan akıntı ya da nefes darlığı olursa beklemeden hastaneye başvurulmalıdır.

Midesi alınan hasta nasıl beslenir?

Midenin bir kısmı ya da tamamı alındığında yiyecekleri depolama kapasitesi azalır. Beslenme, az ve sık öğünlere göre yeniden düzenlenir. Günde altı ile sekiz küçük öğün, iyi çiğneme ve yavaş yeme önerilir. Sıvılar öğün arasında içilir. Protein ağırlıklı beslenme iyileşmeyi destekler. Bu düzen diyetisyen eşliğinde kişiye göre ayarlanır.

Bazı hastalarda yemekten kısa süre sonra terleme, çarpıntı, baş dönmesi ve ishal görülür. Buna dumping sendromu denir; besinin bağırsağa hızla geçmesinden kaynaklanır ve beslenme düzeniyle çoğunlukla düzelir. Total gastrektomiden sonra B12 vitamini emilimi bozulur; ömür boyu düzenli B12 desteği ve demir düzeyinin izlenmesi gerekir. İlk aylarda kilo kaybı beklenir; kilo zamanla dengeye oturur. Total gastrektomi sonrası yaşam, bu düzene uyum sağlandığında olağan biçimde sürer.

Mide kanseri ameliyatı ile tüp mide arasındaki fark

"Mide ameliyatı" aramalarının bir bölümü obezite cerrahisiyle ilgilidir. İki ameliyat birbirinden tamamen farklıdır:

Obezite cerrahisi bu sitenin konusu değildir.

Riskler ve yan etkiler

Gastrektomi büyük bir karın ameliyatıdır. Erken dönemde kanama, yara enfeksiyonu, karın içi apse, akciğer enfeksiyonu ve pıhtı görülebilir. En ciddi komplikasyon, yemek borusu ya da mide ile ince bağırsak arasındaki birleşim hattında kaçaktır. Kaçak çoğunlukla ameliyattan sonraki ilk hafta içinde ortaya çıkar; ateş, karın ağrısı ve nabız artışıyla kendini gösterir. Tedavide çoğu zaman girişimsel radyolojiyle drenaj ve endoskopik yöntemler yeterli olur; bazı hastalarda yeniden ameliyat gerekir. Pankreas çevresindeki lenf bezlerinin alınmasına bağlı pankreas sıvısı kaçağı da görülebilir.

Geç dönemde dumping sendromu, safra reflüsü, birleşim hattında daralma, kansızlık ve vitamin eksikliği görülebilir. Bu sorunların çoğu beslenme düzeni, ilaç ve gerekirse endoskopik genişletmeyle yönetilir.

Mide kanseri ameliyatında ölüm riski, hastanın yaşına, eşlik eden hastalıklarına, beslenme durumuna ve ameliyatın kapsamına bağlıdır. Bu risk, ameliyat öncesi hazırlık, deneyimli ekip, yoğun bakım desteği ve yakın izlemle azaltılır. Kişisel risk değerlendirmesi muayenede yapılır.

Mide kanseri ameliyatı ücreti neye göre belirlenir?

Mide kanseri ameliyatı ücreti tek bir rakamla ifade edilemez. Ameliyatın türü (subtotal ya da total gastrektomi), yöntem (açık, laparoskopik ya da robotik), lenf bezi temizliğinin kapsamı, yoğun bakım ve hastanede kalış süresi ile sigorta kapsamınız belirleyicidir. Size hangi tedavinin uygun olduğu muayene, endoskopi ve evreleme tetkiklerinden sonra belli olur; ücret bilgisi de bu değerlendirme ve hekiminizle yapacağınız görüşmenin ardından netleşir.

Ücreti etkileyen faktörler

• Ameliyatın türü: midenin bir kısmının ya da tamamının çıkarılması.
• Ameliyat yöntemi: açık, laparoskopik ya da robotik.
• Komşu organların birlikte çıkarılması gereksinimi.
• Ameliyattan önce gereken tomografi, endoskopik ultrason ve tanısal laparoskopi.
• Hastanede kalış süresi ve yoğun bakım gereksinimi.
• Ameliyattan önce beslenme desteği ihtiyacı.
• Komplikasyon gelişmesi ve ek girişim gereksinimi.

SGK ve özel sağlık sigortası kapsamı

Muayene ve tedavi SGK anlaşması kapsamında değildir. Özel sağlık sigortanızın kapsamı için hastanenin hasta hizmetleri birimiyle görüşebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Mide kanseri ve gastrektomi hakkında hastaların en sık sorduğu sorular aşağıda yanıtlanmıştır. Sorunuzun yanıtı burada yoksa muayene sırasında hekiminize sorabilirsiniz.