Crohn Hastalığı Belirtileri: Nasıl Başlar, Nasıl Anlaşılır?

Crohn hastalığının en sık belirtileri uzun süren ishal, karın ağrısı, kilo kaybı ve halsizliktir. Ağrı çoğunlukla karnın sağ alt bölgesinde hissedilir. Bazı hastalarda makat çevresinde fistül ve apse ilk belirti olabilir. Belirtiler alevlenme ve sakin dönemlerle seyreder. Tanı kolonoskopi, görüntüleme ve kan testleriyle konur.

Crohn hastalığı nedir?

Crohn hastalığı, sindirim kanalında uzun süreli iltihaba yol açan kronik bir hastalıktır. Ağızdan makata kadar sindirim kanalının herhangi bir bölümünü tutabilir. En sık ince bağırsağın son kısmı ve kalın bağırsağın başlangıcı etkilenir. İltihap bağırsak duvarının tüm katlarını tutar. Bu nedenle zamanla darlık, fistül ve apse gibi sorunlar gelişebilir.

Crohn hastalığı, ülseratif kolitle birlikte iltihabi bağırsak hastalığı grubundadır. Genellikle gençlik ve genç erişkinlik döneminde başlar, ancak her yaşta görülebilir. Hastalığın genel bilgileri Crohn hastalığı sayfasında anlatılmıştır.

Crohn hastalığı en çok nerede görülür?

Crohn hastalığı en sık ince bağırsağın son kısmında (terminal ileum) ve kalın bağırsağın başlangıcında görülür. Hastaların bir kısmında yalnızca kalın bağırsak, bir kısmında yalnızca ince bağırsak tutulur. Makat çevresi de sık etkilenen bölgelerdendir. Mide, yemek borusu ve ağız tutulumu daha nadirdir.

Crohn hastalığı neden olur?

Crohn hastalığının tek bir nedeni yoktur. Hastalık, genetik yatkınlığı olan kişilerde bağışıklık sisteminin bağırsaktaki mikroplara karşı aşırı ve sürekli tepki vermesiyle gelişir. Crohn hastalığının sebepleri arasında şu etkenler rol oynar:

• Ailede iltihabi bağırsak hastalığı öyküsü
• Sigara kullanımı (hastalığı başlatır ve ağırlaştırır)
• Bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler
• Şehirleşme ve işlenmiş gıdadan zengin beslenme
• Bazı ilaçların ve enfeksiyonların tetikleyici etkisi

Stres ve beslenme hastalığı tek başına başlatmaz, ancak alevlenmeleri tetikleyebilir.

Crohn hastalığı belirtileri nelerdir?

Crohn belirtileri iltihabın yerine ve şiddetine göre değişir. Başlıca belirtiler şunlardır:

• Haftalarca süren, gece de olabilen ishal
• Karın ağrısı ve kramplar, yemekten sonra artan ağrı
• İstemsiz kilo kaybı ve iştahsızlık
• Halsizlik ve yorgunluk
• Hafif ateş
• Dışkıda kan ya da mukus
• Makat çevresinde ağrılı şişlik, akıntı, fistül ya da fissür
• Kansızlık

Bağırsak dışında eklem ağrıları, gözde kızarıklık, ağızda aft ve ciltte ağrılı kızarıklıklar da görülebilir.

Crohn hastalığı nasıl başlar?

Crohn hastalığı çoğu zaman sinsi başlar. İlk belirtiler genellikle aylarca süren karın ağrısı, aralıklı ishal ve açıklanamayan kilo kaybıdır. Bu belirtiler sıklıkla huzursuz bağırsak sendromuyla karıştırılır. Bazı hastalarda ilk belirti apandisit sanılan sağ alt karın ağrısı, bazılarında ise tekrarlayan makat apsesi ya da fistüldür. Çocuk ve gençlerde büyüme geriliği ilk işaret olabilir.

Crohn ağrısı nereye vurur?

Crohn ağrısı çoğunlukla karnın sağ alt bölgesinde hissedilir; çünkü hastalık en sık bu bölgedeki bağırsağı tutar. Ağrı kramp şeklindedir ve yemekten sonra artar. Kalın bağırsak tutulumunda ağrı karnın alt kısmına ya da sol tarafa yayılabilir. Bağırsakta darlık geliştiyse ağrıya şişkinlik, bulantı ve kusma eşlik eder.

Crohn hastalığında dışkı nasıl olur?

Crohn hastalığında dışkı çoğunlukla sulu ya da yumuşak kıvamdadır ve günde birkaç kez olur. Kalın bağırsak tutulumunda dışkıda kan ve mukus görülebilir. İnce bağırsak tutulumunda yağ emilimi bozulduğu için dışkı açık renkli, yağlı ve kötü kokulu olabilir. Darlık varsa dışkılama düzensizleşir, ishal ve kabızlık dönemleri birbirini izleyebilir.

Crohn hastalığı olduğumu nasıl anlarım?

Crohn hastalığı yalnızca belirtilerle anlaşılamaz; tanı tetkiklerle konur. Haftalarca süren ishal, kilo kaybı, gece uyandıran karın ağrısı, kansızlık ya da tekrarlayan makat apsesi varsa bir uzmana başvurmak gerekir. Tanıda şu tetkikler kullanılır:

• Kan testleri: kansızlık ve iltihap belirteçleri
• Dışkı testleri: bağırsak iltihabını gösteren belirteçler, enfeksiyonun dışlanması
• Kolonoskopi ve biyopsi
• İnce bağırsağın MR ya da tomografi ile görüntülenmesi
• Gerekirse kapsül endoskopi

Kolonoskopi hakkında bilgi için kolonoskopi kaç yaşında yapılır yazısına bakabilirsiniz.

Bebeklerde Crohn hastalığı belirtileri

Crohn hastalığı bebeklerde çok nadirdir. Çok erken yaşta başlayan iltihabi bağırsak hastalığında uzun süren ishal, kanlı dışkı, kilo alamama ve makat çevresinde yaralar görülebilir. Bu belirtiler bebeklerde besin alerjileri ve enfeksiyonlarla çok daha sık ortaya çıkar. Değerlendirme çocuk gastroenteroloji uzmanınca yapılır.

Crohn hastalığı tehlikeli mi?

Crohn hastalığı ömür boyu süren, ama tedaviyle kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Tedavi edilmediğinde ya da yeterince kontrol edilmediğinde ciddi sorunlara yol açabilir. Düzenli takip ve tedavi gören hastaların çoğu çalışma, aile ve sosyal yaşamını sürdürür.

Crohn hastalığı ilerlerse ne olur?

Kontrol altına alınmayan Crohn hastalığında iltihap bağırsak duvarında kalıcı hasara yol açabilir. Bu durumda şu sorunlar gelişebilir:

• Darlık: Bağırsak duvarı kalınlaşır ve daralır, tıkanmaya yol açabilir.
• Fistül: Bağırsak ile başka bir organ ya da cilt arasında anormal bir kanal oluşur.
• Apse: Bağırsak çevresinde ya da makat çevresinde iltihap toplanır.
• Beslenme bozukluğu: Kilo kaybı, vitamin ve mineral eksiklikleri gelişir.
• Delinme: Nadir de olsa bağırsak delinebilir.

Makat çevresindeki fistüller ayrı bir tedavi planı gerektirir. Ayrıntılar Crohn fistülleri sayfasındadır.

Crohn hastalığı kanser mi?

Hayır. Crohn hastalığı kanser değildir. Ancak uzun yıllar süren ve kalın bağırsağın geniş bölümünü tutan Crohn hastalığında kolon kanseri riski bir miktar artar. Bu nedenle hastalığın başlangıcından belirli bir süre sonra düzenli tarama kolonoskopisi önerilir. İltihabın iyi kontrol edilmesi bu riski azaltır. Kolon kanserinin belirtileri için kolon kanseri belirtileri yazısına bakabilirsiniz.

Crohn hastalığı ömrü kısaltır mı?

İyi kontrol edilen Crohn hastalığı olan kişilerin büyük çoğunluğu uzun ve üretken bir yaşam sürer. Ömrü etkileyen asıl etkenler hastalığın kontrolsüz seyri, ağır komplikasyonlar ve sigara kullanımıdır. Düzenli takip, tedaviye uyum ve sigarayı bırakmak bu riskleri belirgin şekilde azaltır.

Crohn hastalığının çaresi var mı?

Crohn hastalığını tamamen ortadan kaldıran bir tedavi henüz yoktur. Ancak tedavinin amacı, hastalığı uzun süre sakin dönemde (remisyon) tutmak ve bağırsak hasarını önlemektir. Günümüzde kullanılan tedavilerle hastaların çoğunda bu amaca ulaşılabilir.

Crohn hastalığı düzelir mi?

Crohn hastalığı kalıcı olarak geçmez, ancak uzun süreli sakin dönemlere girebilir. Bu dönemlerde hastanın hiç şikâyeti olmayabilir ve bağırsaktaki iltihap tamamen iyileşebilir. Alevlenmeler tedavinin düzenlenmesiyle tekrar kontrol altına alınır.

Crohn hastalığının tedavisi bulundu mu?

Zaman zaman "Crohn'un tedavisi bulundu" şeklinde haberler çıkar. Bu haberler genellikle yeni ilaçlar ya da erken aşamadaki araştırmalarla ilgilidir. Yeni tedaviler sakin dönemi uzatmada önemli ilerlemeler sağlamıştır. Ancak hastalığı tamamen ve kalıcı olarak ortadan kaldıran bir tedavi henüz yoktur. İnternetteki "kesin çare" vaat eden bitkisel karışımlara itibar edilmemelidir.

Crohn hastalığı tedavisi nasıl yapılır?

Crohn tedavisi hastalığın yerine, yaygınlığına ve şiddetine göre planlanır:

• İlaç tedavisi: Kortizon, bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar ve biyolojik ilaçlar kullanılır. Tedaviyi gastroenteroloji uzmanı yürütür.
• Beslenme desteği: Kilo kaybı ve eksiklikler için özel beslenme tedavileri uygulanabilir.
• Cerrahi tedavi: Darlık, fistül, apse, kanama ya da ilaca yanıt vermeyen hastalıkta ameliyat gerekebilir. Ameliyatta hastalıklı bağırsak bölümü çıkarılır ya da darlık genişletilir. Uygun hastalarda kapalı yöntem tercih edilir.

Crohn hastalarının bir kısmı hayatları boyunca en az bir kez ameliyat olur. Kılavuzlar, ameliyatın son çare olarak değil, doğru zamanda planlanan bir tedavi seçeneği olarak değerlendirilmesini önerir.

Crohn hastaları ne yememeli?

Crohn hastaları için herkese uyan tek bir diyet yoktur. Hangi yiyeceğin şikâyeti artırdığı kişiden kişiye değişir. Bu yüzden bir süre besin günlüğü tutmak yararlıdır. Alevlenme dönemlerinde şikâyetleri sık artıran yiyecekler şunlardır:

• Çiğ sebze ve meyve kabukları, kabuklu yemişler, mısır ve patlamış mısır
• Kuru baklagiller ve gaz yapan sebzeler
• Yağlı, kızartılmış ve çok baharatlı yiyecekler
• Gazlı içecekler ve alkol
• Süt ve süt ürünleri (laktoz hassasiyeti olanlarda)
• İşlenmiş et ürünleri ve hazır gıdalar

Crohn hastalığında yasak yiyecekler var mı?

Kesin olarak yasak bir yiyecek yoktur. Bağırsakta darlık olan hastalarda ise posalı ve lifli yiyecekler tıkanmaya yol açabileceği için kısıtlanır. Sakin dönemde mümkün olduğunca çeşitli ve dengeli beslenmek önerilir. Gereksiz kısıtlamalar kilo kaybına ve eksikliklere yol açabilir. Beslenme planı hekim ve diyetisyenle birlikte yapılmalıdır.

Crohn alevlenmesinde ne yenir?

Alevlenme döneminde yumuşak, az posalı ve kolay sindirilen yiyecekler tercih edilir: haşlanmış patates, beyaz pirinç, haşlanmış tavuk ve balık, yumurta, muz ve pişmiş meyveler. Az ve sık öğünler bağırsağı daha az yorar. İshal varsa sıvı kaybını önlemek için bol su ve tuzlu sıvılar içilmelidir.

Kalın bağırsağı tutan diğer iltihabi hastalık için ülseratif kolit sayfasına bakabilirsiniz.